อีกก้าวสำคัญของความภาคภูมิใจคนไทย! ยูเนสโกเตรียมพิจารณา “ชุดไทย” ขึ้นทะเบียนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ ประจำปี 2026 ชูความงดงามของชุดไทยพระราชนิยม ภูมิปัญญาผ้าไทย และงานช่างฝีมืออันประณีต พร้อมต่อยอดกระแสแฟชั่นไทยและ Soft Power ให้เปล่งประกายบนเวทีโลก
เรียกว่าเป็นอีกหนึ่งข่าวดีที่สร้างความตื่นเต้นให้กับแวดวงแฟชั่นและวัฒนธรรมไทย เมื่อ “ชุดไทย” เครื่องแต่งกายประจำชาติที่สะท้อนเอกลักษณ์และความงดงามของไทย กำลังก้าวเข้าสู่ช่วงเวลาสำคัญบนเวทีระดับโลก หลังองค์การเพื่อการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเนสโก (UNESCO) เตรียมพิจารณารายการเสนอชื่อเพื่อขึ้นทะเบียนเป็นมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ ประจำปี 2026
การพิจารณาดังกล่าวอยู่ภายใต้วาระที่ 7.b ของการประชุมคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการสงวนรักษามรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ สมัยที่ 21 โดยประเทศไทยได้เสนอรายการ “ชุดไทย : ความรู้ งานช่างฝีมือ และแนวปฏิบัติการแต่งกายชุดไทยประจำชาติ” (Chud Thai: Knowledge, Craftsmanship and Practices of the Thai National Costume) เพื่อให้คณะกรรมการพิจารณาคุณค่าของมรดกทางวัฒนธรรมที่ได้รับการสืบทอดมาอย่างยาวนาน
ไฮไลต์สำคัญของชุดไทยที่ได้รับความสนใจ คือ “ชุดไทยพระราชนิยม” เครื่องแต่งกายสตรีไทยอันทรงคุณค่า ซึ่งมีต้นกำเนิดจากพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงริเริ่มให้มีการศึกษาค้นคว้าเครื่องแต่งกายสตรีไทยในอดีต ก่อนนำมาพัฒนาเป็นรูปแบบชุดไทยที่มีความสง่างาม เหมาะสมกับการสวมใส่ในโอกาสต่าง ๆ โดยเฉพาะในช่วงการเสด็จพระราชดำเนินเยือนสหรัฐอเมริกาและประเทศในยุโรป เมื่อปี พ.ศ. 2503
สำหรับชุดไทยพระราชนิยมของสตรีมีทั้งหมด 8 แบบ ได้แก่ ชุดไทยเรือนต้น ชุดไทยจิตรลดา ชุดไทยอมรินทร์ ชุดไทยบรมพิมาน ชุดไทยดุสิต ชุดไทยจักรี ชุดไทยศิวาลัย และชุดไทยจักรพรรดิ ซึ่งแต่ละแบบล้วนมีเสน่ห์และเอกลักษณ์เฉพาะตัว ทั้งรูปทรง การเลือกใช้ผ้าไหมไทย เทคนิคการทอผ้า ตลอดจนรายละเอียดการตัดเย็บและงานปักที่สะท้อนความประณีตของช่างฝีมือไทย
นอกจากนี้ ชุดไทยยังมีบทบาทสำคัญในวงการแฟชั่นและการท่องเที่ยว โดยได้รับความนิยมในการสวมใส่ในงานมงคล งานพิธีสำคัญ ตลอดจนกิจกรรมส่งเสริมวัฒนธรรมต่าง ๆ ขณะที่นักออกแบบสามารถนำเอกลักษณ์ของผ้าไทยและชุดไทยมาต่อยอดเป็นผลงานแฟชั่นร่วมสมัยได้อย่างสร้างสรรค์
ความโดดเด่นดังกล่าวยังเชื่อมโยงกับกระแส Soft Power ไทย ที่มุ่งผลักดันทุนทางวัฒนธรรมให้เกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจ ทั้งในอุตสาหกรรมแฟชั่น การท่องเที่ยว งานหัตถศิลป์ และธุรกิจสร้างสรรค์ โดยเฉพาะช่างทอผ้า ช่างปัก และผู้ประกอบการท้องถิ่นที่มีบทบาทในการอนุรักษ์และสืบทอดภูมิปัญญาไทย
ก่อนหน้านี้ กรมส่งเสริมวัฒนธรรมได้ประกาศขึ้นบัญชี “ชุดไทยพระราชนิยม” เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ประจำปี พ.ศ. 2566 โดยประกาศดังกล่าวเผยแพร่ในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 29 มกราคม 2567 นับเป็นการรับรองคุณค่าของชุดไทยในระดับประเทศ ก่อนเดินหน้าสู่การพิจารณาบนเวทีนานาชาติ
ทั้งนี้ ยูเนสโกได้เปิดเผยเอกสารประกอบการเสนอชื่อจากประเทศต่าง ๆ ทั้งแบบฟอร์มการเสนอชื่อ หลักฐานความยินยอมของชุมชน ข้อมูลบัญชีมรดกทางวัฒนธรรม ภาพถ่าย และวิดีโอ พร้อมข้อเสนอแนะจากคณะประเมิน เพื่อประกอบการตัดสินใจของคณะกรรมการตามกระบวนการที่กำหนด
อย่างไรก็ตาม การเสนอชื่อยังไม่ได้หมายความว่าชุดไทยได้รับการขึ้นทะเบียนจากยูเนสโกอย่างเป็นทางการ โดยต้องรอผลการพิจารณาและมติของคณะกรรมการก่อน
งานนี้คนไทยจึงต้องร่วมลุ้นและส่งกำลังใจให้ “ชุดไทย” ได้สร้างอีกหนึ่งหน้าประวัติศาสตร์สำคัญ เพราะหากได้รับการขึ้นทะเบียนสำเร็จ ก็จะเป็นโอกาสสำคัญในการเผยแพร่ความงดงามของเครื่องแต่งกายไทยและภูมิปัญญาช่างฝีมือไทยให้เป็นที่รู้จักในระดับนานาชาติ พร้อมส่งเสริมให้แฟชั่นไทยก้าวไกลและเปล่งประกายบนเวทีโลกอย่างสง่างาม

