xs
xsm
sm
md
lg

ต้นตอ “น้ำพิษ” ที่เชียงราย ทุนจากจีน...เหมืองอยู่พม่า “ไทยเทา”ร่วมเป็นกองหนุน!?

เผยแพร่:   ปรับปรุง:



วันนี้ลองมาร่วมคิด วิเคราะห์กันสักนิด ถึงปัญหาสารหนูและโลหะหนักปนเปื้อนในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก จนกระทั่งส่งผลกระทบต่อแม่น้ำโขง

เราพูดกันมาตลอดว่า ต้นเหตุสำคัญมาจากการทำเหมืองแร่ในฝั่งเมียนมา โดยเฉพาะเหมืองทองคำ และเหมืองแร่หายาก หรือ แร่ Rare Earth ที่มีทุนและผลประโยชน์เกี่ยวข้องกับต่างชาติ

แต่ยังมีข้อเท็จจริงในอีกแง่มุมหนึ่ง คือว่า...

ถ้าคนทำเหมืองอยู่ฝั่งเมียนมา ตลาดรับซื้อแร่อยู่ที่จีน แล้วอุปกรณ์ น้ำมันเชื้อเพลิง เครื่องจักร หรือสารเคมีบางส่วนนั้นมาจากไหน...แล้วประเทศไทย เกี่ยวข้องกับห่วงโซ่ธุรกิจนี้อย่างไร ?

อย่าลืมว่า การทำเหมืองขนาดใหญ่ ไม่ใช่แค่เอาคนไปขุดดินแล้วจะทำได้เลย มันต้องมีเงินทุน เครื่องจักร น้ำมัน สารเคมี อุปกรณ์ขนส่ง และระบบโลจิสติกส์รองรับ

เมื่อสิ่งเหล่านี้ต้องมีคนจัดหา มีคนขนส่ง ย่อมต้องมีคนรับผลประโยชน์

และถ้ามีสินค้าเหล่านี้ผ่านประเทศไทยไปจริง ใครเป็นคนอนุญาต ใครเป็นคนตรวจสอบ ใครเป็นคนปล่อยให้มันผ่านไป!?
นี่ไม่ได้กำลังกล่าวหาว่า บริษัทไทยรายใดรายหนึ่งเป็นผู้สนับสนุนเหมืองผิดกฎหมาย แต่กำลังตั้งคำถามว่า รัฐบาลไทย ได้ตรวจสอบห่วงโซ่ธุรกิจเหล่านี้อย่างจริงจังแล้วหรือยัง

เพราะถ้าพบว่ามีผู้ประกอบการไทยเข้าไปเกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นการจัดหาเชื้อเพลิง สารเคมี เครื่องจักร หรือการขนส่ง แล้วมีเจ้าหน้าที่รัฐเข้าไปเอื้อประโยชน์ นั่นก็ไม่ใช่เรื่องเล็กแล้ว

เพราะมันคือปัญหาความมั่นคงทางสิ่งแวดล้อม ที่มีคนไทยเข้าไปเกี่ยวข้อง ให้การสนับสนุนด้วย

ทีนี้ลองย้อนกลับมาดูท่าทีของรัฐบาลจีน

นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า ได้มีการหารือกับนายกรัฐมนตรีจีน “หลี่ เฉียง” เรื่องปัญหาสารพิษในแม่น้ำแล้ว และมีการเตรียมรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับแหล่งผลิตแร่ บริษัทนำเข้า และส่งออก รวมถึงบุคคล และบริษัทไทยที่อาจเกี่ยวข้อง

นี่เป็นเรื่องที่เราต้องติดตาม เพราะถ้าจีนเป็นตลาดรับซื้อแร่ จีนก็ต้องมีส่วนร่วมรับผิดชอบในการตรวจสอบธุรกิจ ของบริษัทจีน ที่เข้าไปลงทุนในเมียนมา

แต่ในอีกด้านหนึ่ง ประเทศไทย ก็ต้องรับผิดชอบในส่วนที่ตัวเองควบคุมได้เช่นกัน

เราอาจไม่มีอำนาจไปสั่งปิดเหมืองในดินแดนเมียนมา แต่เรามีอำนาจตรวจสอบธุรกิจในประเทศของเราเอง

เราควบคุมด่านชายแดนได้ เราตรวจสอบการนำเข้า และส่งออกได้ เราตรวจสอบบริษัทที่จัดหาน้ำมัน และสารเคมีได้ และเราสามารถดำเนินคดีกับผู้ประกอบการที่กระทำผิดกฎหมายได้

แล้วทำไมเราถึงไม่ทำให้มันจริงจัง!?

หรือถ้าทำแล้ว ทำไมปัญหาการลักลอบ และเครือข่ายผลประโยชน์ข้ามพรมแดนถึงยังเป็นเรื่องที่ต้องตั้งคำถามกันอยู่อีก ?
ถ้าคิดกันให้ลึก ให้รอบคอบแล้ว ปัญหานี้มีเรื่องที่น่ากลัวกว่าสารหนูเสียอีก

นั่นคือ การที่ผลประโยชน์ของคนบางกลุ่ม อาจถูกมองว่ามีมูลค่ามากกว่าความปลอดภัยของประชาชน!

คนกลุ่มหนึ่งอาจได้เงินจากการทำเหมือง คนอีกกลุ่มได้เงินจากการจัดหาอุปกรณ์ คนอีกกลุ่มได้ประโยชน์จากการขนส่ง หรือการค้าชายแดน

แต่คนที่ต้องรับกรรม กลับเป็นชาวบ้านที่อยู่ปลายน้ำ

พวกเขาไม่ได้มีส่วนร่วมในผลกำไรจากเหมืองแม้แต่บาทเดียว แต่กลับต้องเสี่ยงกับน้ำที่ใช้กินใช้ดื่มไม่ได้ ต้องกังวลเรื่องอาหารการกิน ต้องหาน้ำสะอาดมาใช้ และต้องอยู่กับความไม่แน่นอน ว่าจะได้รับผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาวหรือไม่

นี่มันเป็นความเป็นธรรมแบบไหนกัน ?

ดังนั้น อยากฝากรัฐบาลอนุทิน ไว้สักเรื่อง

อย่ามัวแต่เดินหน้าประสานงานกับรัฐบาลจีนและเมียนมา เพียงอย่างเดียว เพราะการเจรจาระหว่างประเทศเป็นเรื่องจำเป็นก็จริง แต่รัฐบาลต้องไม่ลืมตรวจสอบบ้านตัวเองด้วย

ต้องสาวให้ถึงต้นทางของเงินทุน บริษัทนำเข้า บริษัทส่งออก ผู้จัดหาสารเคมี ผู้ค้าน้ำมัน และเครือข่ายขนส่ง ที่อาจเกี่ยวข้องกับเหมืองเหล่านี้

ถ้ามีคนไทยเข้าไปเกี่ยวข้องก็ต้องดำเนินการ

ถ้ามีเจ้าหน้าที่รัฐรับผลประโยชน์ ก็ต้องตรวจสอบ ลงโทษ

ถ้ามีนักการเมือง หรือผู้มีอิทธิพลอยู่เบื้องหลัง ก็ต้องไม่ละเว้น

เพราะปัญหานี้ ไม่ใช่เรื่องของจีนอย่างเดียว ไม่ใช่เรื่องของเมียนมาอย่างเดียว แต่มันคือเรื่องของประเทศไทยด้วย
เราอาจไปหยุดเหมืองในประเทศเพื่อนบ้านไม่ได้ทั้งหมด แต่เราไม่ควรปล่อยให้ประเทศไทยกลาย เป็นทางผ่าน เป็นแหล่งสนับสนุน หรือเป็นพื้นที่ทำมาหากินของเครือข่ายธุรกิจสีเทา

เหมืองอาจอยู่ฝั่งพม่า ตลาดอาจอยู่ที่จีน แต่ถ้ามีคนไทยเปิดประตูให้ผลประโยชน์เหล่านี้เดินทางผ่านประเทศไทย คนไทย ก็ต้องกล้าตรวจสอบคนไทยด้วยกันเอง

เพราะสุดท้ายแล้ว คนที่ต้องดื่มน้ำปนเปื้อน ไม่ใช่คนทำเหมือง ไม่ใช่เจ้าของทุน และไม่ใช่คนที่รับผลประโยชน์
แต่เป็นประชาชนที่อยู่ปลายน้ำ!!