xs
xsm
sm
md
lg

วิกฤตมลพิษแม่น้ำสาย รัฐบาลสร้างภาพแก้ปัญหา แค่เอาตัวรอดรายวัน

เผยแพร่:   ปรับปรุง:



แม่น้ำสายวิกฤตสารพิษปนเปื้อน กระทบ 14 หมู่บ้าน ประชาชนไร้น้ำสะอาด แต่รัฐบาลยังวนเวียนสร้างความเชื่อมั่น โดยไม่มีคำตอบว่าใครรับผิดชอบและจะหยุดมลพิษได้เมื่อไร

ปัญหาสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำสาย พื้นที่ อ.แม่สาย จ.เชียงราย กำลังกลายเป็นวิกฤตสิ่งแวดล้อมที่รัฐบาลต้องไม่ทำตัวเป็นทองไม่รู้ร้อน และไม่อาจมองเป็นเพียงปัญหาเฉพาะหน้าได้อีกต่อไป

เพราะสิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้ส่งผลกระทบแค่คุณภาพน้ำในแม่น้ำ แต่กำลังลุกลามไปถึงความมั่นคงด้านน้ำอุปโภคบริโภคและสุขภาพของประชาชน

การที่มีรัฐมนตรีลงพื้นที่ตรวจสอบ พร้อมประกาศสร้างความเชื่อมั่นว่าประชาชนสามารถดื่มน้ำประปาได้ ดูเหมือนจะเป็นการทำงานที่เน้นสร้างภาพความมั่นใจมากกว่าการเผชิญหน้ากับข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้น

เพราะอย่าลืมว่า ก่อนหน้านี้การประปาแม่สายต้องหยุดผลิตน้ำประปา หลังน้ำดิบในแม่น้ำสายมีความขุ่นสูงถึง 14,000 NTU เกินขีดความสามารถของระบบกรองที่รองรับได้ประมาณ 6,000 NTU อีกทั้งยังตรวจพบสารหนูเกินมาตรฐาน จนส่งผลกระทบต่อประชาชนถึง 14 หมู่บ้านใน 2 ตำบล

เรื่องนี้จึงไม่ใช่แค่ปัญหาการบริหารจัดการโรงกรองน้ำ แต่เป็นปัญหาที่ต้องตั้งคำถามไปถึงแหล่งกำเนิดมลพิษว่าเกิดจากอะไร ใครเป็นผู้ก่อ และรัฐบาลจะทำอย่างไรไม่ให้การปนเปื้อนเช่นนี้เกิดขึ้นซ้ำอีก

ทั้งหมดนี้สะท้อนให้เห็นว่าปัญหาสารพิษในแหล่งน้ำของเชียงรายมีความซับซ้อนมากกว่าที่คิด รัฐบาลจึงต้องมองปัญหาให้ไกลกว่าการประกาศว่าประชาชนยังสามารถใช้น้ำประปาได้ เพราะสิ่งที่ประชาชนต้องการในเวลานี้

ไม่ใช่เพียงคำยืนยันจากนักการเมือง แต่คือหลักประกันว่าปัญหามลพิษทางน้ำจะยุติลงเมื่อใด มีแนวทางแก้ไขอย่างไร และประชาชนที่ได้รับผลกระทบจะได้รับการเยียวยาอย่างไร

แม้การที่รัฐบาลเริ่มประสานงานกับเมียนมา รวมถึงเตรียมหารือกับจีนและใช้กลไกอาเซียนเข้ามามีส่วนร่วม จะเป็นทิศทางที่ถูกต้อง แต่สิ่งสำคัญกว่าการเจรจาคือผลลัพธ์ที่ต้องเกิดขึ้นจริง รัฐบาลต้องผลักดันให้มีการตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษร่วมกัน เปิดเผยข้อมูลคุณภาพน้ำทั้งสองฝั่ง และกำหนดมาตรการควบคุมการทำเหมืองที่อาจสร้างผลกระทบต่อแม่น้ำข้ามพรมแดนอย่างเป็นรูปธรรม ไม่ใช่เพียงพูดคุยกันแล้วปล่อยให้ประชาชนฝั่งไทยต้องแบกรับความเสี่ยงต่อไป

ส่วนความร่วมมือกับจีนในการสนับสนุนการจัดตั้งห้องปฏิบัติการตรวจสารพิษในสิ่งแวดล้อมร่วมกับมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ก็เป็นเรื่องที่น่าสนับสนุน เพราะจะช่วยเพิ่มศักยภาพในการตรวจวิเคราะห์และสร้างหลักฐานทางวิทยาศาสตร์สำหรับการแก้ปัญหา แต่ต้องไม่ลืมว่าการมีห้องแล็บที่ทันสมัยไม่ได้หมายความว่ามลพิษจะหมดไป เพราะห้องแล็บมีหน้าที่ตรวจสอบและพิสูจน์ปัญหา ขณะที่รัฐบาลมีหน้าที่นำข้อมูลเหล่านั้นไปจัดการกับต้นตอของมลพิษให้ได้

สิ่งที่น่ากังวลที่สุดในเวลานี้คือ รัฐบาลอาจให้ความสำคัญกับการสร้างความเชื่อมั่นมากกว่าการสร้างหลักประกันด้านสิ่งแวดล้อม เพราะตราบใดที่ยังไม่สามารถตอบได้ว่าใครต้องรับผิดชอบ และจะหยุดการปนเปื้อนได้เมื่อไร ท่าทีของรัฐบาลที่ปรากฏออกมาก็ไม่ต่างอะไรกับการประคองสถานการณ์เพื่อเอาตัวรอดไปวัน ๆ โดยยังไม่เห็นแนวทางแก้ไขปัญหาที่เป็นรูปธรรม

รัฐบาลต้องเข้าใจว่า เรื่องนี้ไม่ใช่การแข่งขันกันสร้างภาพว่าใครลงพื้นที่มากกว่ากัน แต่เป็นการแข่งขันกับเวลาเพื่อปกป้องชีวิตและสุขภาพของประชาชน มลพิษในแม่น้ำสายต้องการการแก้ไขปัญหาที่ต้นทาง ไม่ใช่คำพูดสวยหรูหรือคำรับรองชวนฝันจากนักการเมือง เพราะประชาชนไม่สามารถฝากชีวิตไว้กับคำแถลงข่าวได้

ดังนั้น หากรัฐบาลยังทำได้เพียงตามแก้ปัญหาที่ปลายน้ำ แต่ไม่สามารถหยุดมลพิษจากต้นทางได้ ก็ต้องยอมรับว่า นี่คืออีกหนึ่งความล้มเหลวในการบริหารประเทศของรัฐบาลชุดปัจจุบัน และอาจเป็นความล้มเหลวที่ประชาชนต้องเป็นผู้แบกรับผลกระทบไปอีกนาน