xs
xsm
sm
md
lg

ทางเลือกหนึ่งสำหรับ 'ทรัมป์'? ถล่มโจมตีภูเขาพิคแอ็กซ์, ประกาศชัยชนะ,และยุติสงครามอิหร่าน

เผยแพร่:   ปรับปรุง:


ภาพถ่ายดาวเทียมแสดงให้เห็นยานพาหนะจำนวนหนึ่งที่บริเวณทางเข้าสู่อุโมงค์ของภูเขาพิคแอ็กซ์
(เก็บความจากเอเชียไทมส์ https://asiatimes.com/2026/11/trump-could-hit-pickaxe-mountain-declare-victory-and-end-the-war/)

Trump could hit Pickaxe Mountain, declare victory and end the war
by Arash Beidollahkhani
12/11/2026

การถล่มโจมตีสถานที่ตั้งซึ่งอยู่ลึกใต้ภูเขาหินแกรนิตแข็งแกร่งแห่งนี้ อาจทำให้ทรัมป์สามารถอวดอ้างได้ว่า ภัยคุกคามทางนิวเคลียร์จากอิหร่านถูกกำจัดสิ้นแล้ว และประกาศยุติปฏิบัติการทางทหารที่ไม่ได้รับความนิยมนี้ลงได้

อิหร่านกำลังกลายเป็นบททดสอบโดนัลด์ ทรัมป์ ทั้งในเรื่องการรักษาเครติดความน่าเชื่อถือภายในประเทศ และในเรื่องอำนาจบนเวทีระหว่างประเทศของเขา

สงครามที่ยืดเยื้อและราคาเชื้อเพลิงที่พุ่งสูงขึ้น เป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้พรรครีพับลิกันพ่ายแพ้ในการเลือกตั้งรัฐสภาเมื่อเร็วๆ นี้ เรื่องนี้กลายเป็นเหตุผลทางการเมืองที่หนักแน่นขึ้นเรื่อยๆ สำหรับให้ประธานาธิบดีผู้นี้ต้องหาทางยุติการสู้รบขัดแย้งคราวนี้ ชนิดที่สามารถวาดภาพนำเสนอว่าเป็นความสำเร็จของเขา

เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ประธานาธิบดีทรัมป์กล่าวว่า เขาต้องการคงสถานการณ์สงครามให้อยู่ในรูปแบบ “สถานะเดิมที่เป็นอยู่” (status quo) แต่ก็เตือนด้วยว่ากองทหารสหรัฐฯยังคง “พรักพร้อมเต็มพิกัด” (locked and loaded) หากสถานการณ์เปลี่ยนแปลงไป

สามารถกล่าวได้ว่า ภูเขาลูกหนึ่งใกล้ๆ กับศูนย์นิวเคลียร์แห่งหลักของอิหร่าน กำลังกลายเป็นศูนย์กลางของปัญหาอันซับซ้อนยากแก่การแก้ไขที่สหรัฐฯกำลังเผชิญอยู่ในเวลานี้ ทรัมป์ได้ข่มขู่ว่าจะเข้าโจมตีภูเขาที่มีชื่อว่า “ภูเขาพิคแอ็กซ์” (Pickaxe Mountain) ลูกนี้ซ้ำแล้วซ้ำอีก โดยเมื่อเดือนตุลาคมนี้เอง เขาบอกว่าสหรัฐฯ สามารถทำลายมันลงได้อย่างรวดเร็ว ช่องว่างระหว่างคำมั่นสัญญาเช่นนี้กับสิ่งที่การโจมตีอาจบรรลุได้จริงๆ จึงถือเป็นประเด็นที่ควรค่าแก่การพิจารณา

“ภูเขาพิคแอ็กซ์” เป็นชื่อเรียกในภาษาอังกฤษของ “คูห์-เอ โคลัง กาซ ลา” (Kūh-e Kolang Gaz Lā) ซึ่งเป็นยอดเขาสูง 1,600 เมตร (5,200 ฟุต) ตั้งอยู่ห่างจากศูนย์นิวเคลียร์นาทานซ์ (Natanz) ในบริเวณตอนกลางของอิหร่าน ไปทางใต้ประมาณ 1 ไมล์ พวกผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่าภายในภูเขาลูกนี้มีสถานที่ทางนิวเคลียร์ตั้งอยู่ โดยคาดว่าน่าจะอยู่ลึกลงไปใต้ดินมากกว่าที่ศูนย์นาทานซ์เสียอีก

ตามการอธิบายของพวกผู้เชี่ยวชาญระบุว่า ศูนย์แห่งนี้ตั้งอยู่ลึกลงไปใต้ดินระหว่าง 80 ถึง 100 เมตร ทำให้การทำลายสถานที่แห่งนี้มีความยากลำบากยิ่งกว่าสถานที่แห่งอื่นๆ ซึ่งเกี่ยวข้องกับโครงการนิวเคลียร์ของเตหะราน

การตัดสินใจสร้างศูนย์แห่งนี้ขึ้นที่ภูเขาพิคแอ็กซ์เกิดขึ้น หลังจากเหตุระเบิดต่อเนื่องหลายครั้งทั่วอิหร่านเมื่อปี 2020 ซึ่งสร้างความเสียหายให้กับสถานที่ที่ถูกสงสัยว่าเป็นฐานขีปนาวุธ, โรงไฟฟ้า, และสิ่งอำนวยความสะดวกอื่นๆ โดยจนถึงขณะนี้ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของเหตุการณ์เหล่านั้น

เหตุระเบิดครั้งหนึ่ง ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2020 ได้สร้างความเสียหายให้กับโรงงานแห่งหนึ่งภายในศูนย์นิวเคลียร์นาทานซ์ ซึ่งใช้สำหรับการประกอบเครื่องหมุนเหวี่ยงเพื่อการแยกสาร (centrifuges) โดยเครื่องมือชนิดนี้เป็นอุปกรณ์ที่ใช้ในกระบวนการผลิตยูเรเนียมเสริมสมรรถนะ (enriched uranium)

ยูเรเนียมเสริมสมรรถนะ หรือยูเรเนียมเพิ่มความเข้มข้นนี้ สามารถนำไปใช้ในโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ทางพลเรือน แต่ก็สามารถใช้เป็นส่วนประกอบสำคัญในการผลิตอาวุธนิวเคลียร์ได้เช่นกัน ในเดือนกันยายนของปีนั้น หัวหน้าองค์การพลังงานปรมาณูของอิหร่านกล่าวว่า โรงงานทดแทนโรงที่ถูกระเบิดเสียหาย จะสร้างขึ้น "ที่ใจกลาง" ของภูเขาพิคแอกซ์

ความวิตกกังวลของรัฐบาลทรัมป์คือ ภูเขาพิคแอกซ์อาจเป็นที่ตั้งของเครื่องหมุนเหวี่ยงที่สามารถเสริมสมรรถนะยูเรเนียมให้ถึงระดับที่ใช้ในการผลิตอาวุธนิวเคลียร์ได้ นอกจากนั้นพวกนักวิเคราะห์ยังชี้ว่า ศูนย์ใต้ดินแห่งนี้ยังอาจรองรับงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์อีกด้วย

รายงานข่าวของหนังสือพิมพ์ที่อ้างถึงการประเมินของหน่วยข่าวกรองอิสราเอลระบุว่า อิหร่านได้เคลื่อนย้ายเครื่องหมุนเหวี่ยงและอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องเข้าไปในอุโมงค์ของตนในภูเขาลูกนี้แล้ว ไม่เพียงเท่านั้น ในภูเขานี้ยังอาจใช้เป็นฐานที่ปลอดภัยสำหรับการสร้างโรงงานผลิตเครื่องหมุนเหวี่ยงขึ้นใหม่หลังจากที่เสียหายจากการโจมตีครั้งก่อนๆ

จวบจนถึงเวลานี้ ยังคงไม่มีการพิสูจน์ยืนยันเผยแพร่ต่อสาธารณชนว่าสิ่งที่อยู่ภายในภูเขาลูกนี้คืออะไร และมันใกล้จะใช้ดำเนินงานได้แค่ไหนแล้ว ภาพถ่ายดาวเทียมที่ถูกนำออกเผยแพร่กัน แสดงให้เห็นว่ายังมีการก่อสร้างดำเนินอยู่อย่างต่อเนื่อง และบริเวณทางเข้าต่างๆ ได้ถูกเสริมให้มีความแข็งแรงยิ่งขึ้น

การประเมินในเดือนกันยายน โดยศูนย์เพื่อยุทธศาสตร์และการระหว่างประเทศศึกษา (Center for Strategic and International Studies หรือ CSIS) ซึ่งเป็นหน่วยงานคลังสมองในสหรัฐฯระบุว่า พบมีการดำเนินกิจกรรมเพิ่มขึ้นที่ภูเขาพิคแอกซ์ในปี 2026 อย่างไรก็ตาม พวกนักวิเคราะห์ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่ามีการย้ายเครื่องหมุนเหวี่ยงไปที่นั่นแล้ว

การที่ตามสื่อมวลชนและแวดวงการเมืองของอิหร่าน ปรากฏเสียงเรียกร้องให้มีอาวุธนิวเคลียร์และดำเนินการทดสอบทางนิวเคลียร์ ประกอบกับการคาดเดาที่ว่า โมจตาบา คอเมเนอี (Mojtaba Khamenei) ผู้นำสูงสุดคนใหม่ของอิหร่าน อาจมีความเต็มใจ ที่จะอนุมัติการปรับเปลี่ยนนโยบายไปสู่การมีอาวุธนิวเคลียร์เพื่อใช้ในการป้องปราม เหล่านี้ต่างเพิ่มความวิตกกังวลเกี่ยวกับสถานที่แห่งนี้

อย่างไรก็ตาม ภาพถ่ายเพียงอย่างเดียวย่อมไม่สามารถยืนยันได้ว่ามีการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมหรือการผลิตระเบิดเกิดขึ้นภายในนั้น ขณะที่ทางคณะผู้ตรวจสอบระหว่างประเทศก็ไม่เคยได้รับอนุญาตให้เข้าไป จึงทำให้เค้าโครงภายในและสิ่งของที่อยู่ภายในไม่ได้รับการตรวจสอบพิสูจน์อย่างเปิดเผยต่อสาธารณชน

ทำไมการโจมตีภูเขาพิคแอกซ์จึงเป็นเรื่องยาก?

การป้องกันสิ่งปลูกสร้างใหม่ภายในภูเขาพิคแอกซ์นั้น สิ่งสำคัญที่สุดาจากตัวภูเขาเอง ซึ่งประกอบด้วยหินแกรนิตหนาแน่น เรื่องที่สิ่งก่อสร้างนี้มีความลึกลงใต้ดิน 80-100 เมตร เป็นการประมาณการจากหลักฐานภายนอก โดยที่ไม่เคยมีการเผยแพร่แผนผังโครงสร้างรายละเอียดภายในต่อสาธารณชนเลย

ระเบิดทำลายบังเกอร์ตามแบบแผน (conventional bunker-buster นั่นคือไม่ใช่อาวุธนิวเคลียร์) ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของอเมริกา คือ GBU-57 ได้ถูกนำไปใช้โจมตีศูนย์นิวเคลียร์ที่ฟอร์โดว์ (Fordow) และที่ นาตันซ์ในเดือนมิถุนายน 2025 ประสิทธิภาพของมันจะเป็นอย่างไรเมื่อใช้กับภูเขาพิกแอ็กซ์ยังคงไม่มีความแน่นอน ตัวเลขที่อธิบายถึงการเจาะทะลุพื้นดินของอาวุธชนิดนี้ แทบบอกอะไรเราไม่ได้เลยเกี่ยวกับประสิทธิภาพของมันเมื่อต้องทะลุทะลวงผ่านหินแกร่งที่มีความหนาแน่นสูง

คณะรัฐบาลทรัมป์อาจใช้วิธีการเพียงแค่พยายามขัดขวางการเข้าถึงและการดำเนินงานภายในสิ่งก่อสร้างนี้ โดยที่ไม่ต้องเข้าไปให้ถึงพวกห้องที่อยู่ลึกที่สุด การประเมินทางทหารที่มีการถกเถียงกันบนเวทีสาธารณะ พูดถึงการโจมตีบริเวณทางเข้าและโครงสร้างพื้นฐานภายนอก ความเสียหายที่เกิดขึ้นกับพื้นที่เหล่านี้ อาจสามารถทำให้งานล่าช้าออกไป ขณะที่การโจมตีซ้ำๆ หลายครั้งอาจทำให้การซ่อมแซมมีความลำบากยุ่งยาก ถึงแม้ อุปกรณ์ที่อยู่ลึกเข้าไปยังอาจอยู่รอดได้แม้จะถูกกลบฝังไว้เนื่องจากแรงระเบิด

สภาพเช่นนี้สามารถสร้างปัญหาขึ้นมาภายหลังจากการทิ้งระเบิดยุติลง ภาพถ่ายดาวเทียมสามารถเปิดเผยให้เห็นบริเวณทางเข้าที่พังทลาย แต่การระบุสิ่งที่เกิดขึ้นใต้ดินลึกๆ ลงไปนั้นเป็นเรื่องที่ยากกว่ามาก ประธานาธิบดีอาจออกมาประกาศว่าการปฏิบัติการประสบความสำเร็จ ในขณะที่ทางผู้ตรวจสอบและนักวิเคราะห์ยังไม่สามารถตรวจสอบพิสูจน์ผลกระทบที่มีต่อขีดความสามารถของอิหร่านได้

การโจมตีอาจเปิดทางให้ทรัมป์สามารถประกาศถอนตัวได้หรือไม่?

ภูเขาพิคแอกซ์มีศักยภาพที่จะให้ทรัมป์ใช้เป็นเป้าหมายสำหรับการสร้างเป็นจุดศูนย์กลางเพื่อการกล่าวสุนทรพจน์ประกาศชัยชนะได้ หลังจากการทำสงครามที่สร้างความเสียหายทางการเมืองอย่างหนักหน่วง การโจมตีจะทำให้เขาอวดอ้างได้ว่าเขาได้จัดการกับภัยคุกคามทางนิวเคลียร์ที่ยังเหลืออยู่ของอิหร่านเรียบร้อยแล้ว และสามารถยุติปฏิบัติการของอเมริกาได้ นั่นคือ ทำลายสถานที่ดังกล่าว ประกาศชัยชนะ และถอนตัว

การคำนวณเกี่ยวกับเรื่องนี้กำลังถูกหารือกันอยู่ภายในอิหร่านเช่นกัน โดยแนวทางหนึ่งที่เป็นไปได้คือการปล่อยให้ทรัมป์อ้างชัยชนะและหลีกเลี่ยงการตอบโต้ เพื่อให้สงครามยุติลง มีการปล่อยข่าวลือแพร่กระจายออกไปแล้วด้วยซ้ำว่ารัฐบาลทรัมป์ได้ติดต่อร้องขอทำความตกลงในลักษณะดังที่ว่านี้ อย่างไรก็ตาม กระทรวงการต่างประเทศอิหร่านได้ออกมาปฏิเสธการกล่าวอ้างและข่าวลือเหล่านั้น โดยยืนยันว่าหากสหรัฐฯดำเนินการโจมตีใดๆ ก็ตาม ก็จะต้องเจอการตอบโต้

สิ่งที่กำลังมีการพูดกันเหล่านี้ มองในแง่หนึ่งมันอาจถือเป็นโอกาสอันดีสำหรับฝ่ายเตหะรานก็ได้ ทั้งนี้ถ้าอุปกรณ์ต่างๆ ที่อยู่ใต้ดินยังคงใช้งานได้ และทรัมป์ยอมรับให้ความเสียหายต่างๆ ที่สามารถมองเห็นได้ เป็นเหตุผลสำหรับการถอนตัวออกจากสงครามนี้ อิหร่านนั้นสามารถรักษาขีดความสามารถต่างๆ เอาไว้ได้ ขณะยอมเปล่อยให้ทำเนียบขาวสามารถอวดอ้างความสำเร็จได้ เช่นนี้แล้ว ภูเขาลูกนี้จึงอาจกลายเป็นสิ่งล่อใจที่ใช้ประโยชน์ได้ดีทีเดียว

อย่างไรก็ตาม หลักฐานที่บ่งชี้ให้เห็นว่าอิหร่านได้เตรียมการเพื่อให้เกิดผลลัพธ์เช่นว่านี้ขึ้นมา ยังคงมีน้อยเหลือเกิน ทั้งนี้การก่อสร้างต่างๆ ที่ภูเขาพิคแอคซ์เริ่มขึ้นมาตั้งแต่ช่วงหลายปีก่อนการเผชิญหน้าครั้งนี้ ขณะที่การเสริมความแข็งแกร่งให้กับสถานที่แห่งนี้ ถึงอย่างไรก็ทำหน้าที่เป็นการปกป้องสถานที่นี้โดยตรงอยู่ดี

แล้วแม้กระทั่งเมื่อเกิดการโจมตีอันน่าตื่นเต้นประทับใจขึ้นมาแล้ว มันก็ยังคงไม่ได้ทำให้ความขัดแย้งเรื่องการขนส่งทางเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้รับการแก้ไขอยู่ดี อันตรายอยู่ตรงที่ว่าแต่ละฝ่ายเกิดความคาดหวังขึ้นมาว่าอีกฝ่ายจะหยุดการโจมตี ทรัมป์อาจคิดว่าการโจมตีแบบจำกัดขอบเขตจะทำให้การเผชิญหน้ากันยุติลง ในขณะที่เตหะรานอาจตัดสินใจว่าการตอบโต้เป็นสิ่งสำคัญสำหรับความน่าเชื่อถือของตน

เวลาเดียวกัน ความเสียหายที่มองเห็นได้จากอวกาศ จะทำให้เกิดคำถามที่ยังไม่ได้รับคำตอบในเรื่องเกี่ยวกับอุปกรณ์และวัสดุซึ่งอยู่ใต้ดิน ดังนั้น การยุติการเผชิญหน้ากันยังคงเรียกร้องให้ต้องมีข้อตกลงที่มีเนื้อหาครอบคลุมทั้งเรื่องการตรวจสอบนิวเคลียร์, การขนส่งทางเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ, การยกเลิกการคว่ำบาตรอิหร่าน, ตลอดจนพวกข้อพิพาทในวงกว้างที่ทำให้ความขัดแย้งนี้ยังคงดำเนินต่อไป

อาราช ไบดอลลาห์คานี เป็นนักวิจัยประจำสถาบันการพัฒนาโลก (Global Development Institute) มหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์, สหราชอาณาจักร

ข้อเขียนนี้มาจากเว็บไซต์ เดอะ คอนเวอร์เซชั่น https://theconversation.com/ โดยสามารถติดตามอ่านข้อเขียนดั้งเดิมชิ้นนี้ได้ที่ https://theconversation.com/why-donald-trump-keeps-threatening-irans-pickaxe-mountain-and-why-it-is-so-hard-to-destroy-296071