เชียงราย - เห็นภาพชัด..ภาค ปชช.-เครือข่ายปกป้องแม่น้ำ ตั้งโต๊ะริมฝั่งน้ำสาย ชี้ผลกระทบสารพิษเหมืองแร่นับวันยิ่งร้ายแรง ขณะที่เหมืองเขตว้ายังขยายตัว ล่าสุดจีน-รัสเซียรุมเปิดเหมือง ขุดทังสเตนเพิ่มห่างชายแดนไทยแค่ 20 กิโลฯ
วันนี้ (13 พ.ย.) เครือข่ายประชาชนปกป้องแม่น้ำกก สาย รวก โขง ได้จัดเวทีแถลง “จุดยืนของประชาชนต่อประเทศเมียนมา ไทย และจีน ในการแก้ไขปัญหาแม่น้ำปนเปื้อนข้ามพรมแดน จากการทำเหมืองแร่จีนในเมียนมา” ที่ศาลาเอนกประสงค์ชุมชนถ้ำผาจม (หัวฝาย) ติดแม่น้ำสายชายแดนไทย-เมียนมา อ.แม่สาย จ.เชียงราย
โดยนำภาพถ่ายของแม่น้ำสายในอดีตซึ่งมีความใสสะอาดเป็นธรรมชาติ เปรียบเทียบกับภาพในปัจจุบันซึ่งสีขุ่นข้นและยังปนเปื้อนสารโลหะหนัก ขณะที่ผู้เฒ่าผู้แก่เล่าสภาพอดีตจนถึงปัจจุบัน
ขณะที่ผู้เข้าร่วมเวที ต่างสะท้อนว่าตั้งแต่ปี 2564 หลังเริ่มมีเหมืองแร่เกิดขึ้นในประเทศเมียนมา ก็เริ่มมีโคลนไหลมากับน้ำจนน้ำสายขุ่น ต่อมาก็ตรวจพบสารโลหะหนักติดต่อกันกว่า 23 ครั้ง กระทบต่อการผลิตน้ำประปา การเกษตรที่ใช้น้ำจากแม่น้ำสายและแม่น้ำรวกที่ไหลเชื่อมต่อกัน ประชาชนเกิดความกังวล หากปล่อยให้ปัญหายาวนานจะกระทบกับความเชื่อมั่นในผลผลิตของเกษตรกรและเศรษฐกิจชายแดน
ขณะที่มีผู้ประกอบการเหมืองแร่ใน จ.ท่าขี้เหล็ก มีกว่า 20 ราย เขตว้าล่าสุดก็มีเอกชนจากจีนร่วมกับกองทัพว้า (UWSA) พยายามเข้าไปทำเหมืองแร่ทังสเตนขนาดใหญ่ทางทิศใต้ของดอยขี้เหล็ก เขตเมืองโต๋น จ.เมืองสาด รวมทั้งบริษัทเอกชนรัสเซีย ก็ร่วมกับรัฐบาลเมียมาเตรียมขุดแร่ทังสเตนบนภูเขาลูกเดียวกันห่างจากพรมแดนไทยประมาณ 20 กิโลเมตรเท่านั้น
ดร.สืบสกุล กิจนุกร นักวิชาการสาขาวิชาการพัฒนาระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง กล่าวว่าการระบุว่าแก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุในประเทศเมียนมาทำได้ยาก เพราะเหมืองตั้งอยู่ในเขตของกลุ่มชาติพันธุ์ติดอาวุธ ถูกต้องเพียงครึ่งเดียว เพราะเหมืองต้องได้รับการอนุญาตอย่างถูกต้องตามกฎหมายของเมียนมาด้วย จากนั้นแร่เหล่านี้จะถูกขนส่งเข้าไทยผ่านออกท่าเรือแหลมฉบัง
ที่ผ่านมากรมควบคุมมลพิษของไทยได้ตรวจสอบคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่องแต่ตนเห็นว่าไม่เพียงพอ เพราะเป็นแค่การตรวจไม่ได้แก้ไขปัญหา มาตรการที่ทำได้คือ ยุติการนำเข้าแร่จากเมียนมา เช่น พลวง ดีบุก แมงกานีส ทังสเตน ฯลฯ และงดส่งออกเครื่องจักร-สารเคมีที่ใช้ในกิจการเหมืองแร่ไปยังเมียนมาเพื่อตัดวงจร ขณะเดียวกันก็ยุติการส่งออกแร่ดังกล่าวไปจีนด้วย เพื่อให้เมียนมาและจีนหันมาเจรจากับไทยอย่างจริงจัง ไม่ใช่ทำแค่ตรวจคุณภาพน้ำเพียงอย่างเดียวซึ่งไทยเราทำมานานกว่า 1 ปีจนทราบผลแล้วว่ามีสารปนเปื้อนในน้ำตลอด 24 ชั่วโมงในรอบ 365 วัน
สิบเอกพงศ์ปรีดา ปัญจขันธ์ ผู้ใหญ่บ้านเหมืองแดงใต้ หมู่ 1 ต.แม่สาย อ.แม่สาย กล่าวว่าในรอบหลายปีที่ผ่านมาหรือตั้งแต่ก่อนปี 2567 ชาวบ้านเดือดร้อนกันมากเพราะแม่น้ำสายไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป ไม่ใสสะอาดเหมือนเก่าแต่กลับขุ่นข้นและต่อมาก็ยังตรวจพบมีสารโลหะหนักอีก
ด้านนางมลธิชา ไชยบาล สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) เชียงราย เขต 6 กล่าวว่าตนได้นำปัญหาเสนอต่อคณะกรรมาธิการบริหารจัดการน้ำ ล่าสุดได้หารือในรัฐสภาโดยเรียกร้องไปยังกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงการต่างประเทศ ให้แก้ไขปัญหาด้วยการเร่งก่อสร้างอ่างเก็บน้ำแม่คำเพื่อหาแหล่งน้ำสำรอง พัฒนาระบบเพื่อการเกษตรทั้งแบบแปลงและรายย่อย แม้แต่การพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณ ร่างพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม ฯลฯ ตนก็พยายามสอดแทรกปัญหานี้เข้าไป นอกจากนี้ได้หารือผ่านการประชุมต่างๆ อย่างต่อเนื่องแล้ว.
