พ่อค้าแม่ค้าออนไลน์เฮ! พาณิชย์จับมือ Shopee Lazada และ TikTok Shop ลดค่าธรรมเนียม 6 เดือนเต็ม คาดช่วยลดภาระต้นทุนให้ผู้ประกอบการรายย่อยได้กว่า 1,930 ล้านบาท พร้อมเร่งออกกฎหมายสร้างความเป็นธรรมระยะยาว
จากปัญหาต้นทุนการค้าออนไลน์ซึ่งผู้ประกอบการรายย่อยและ SMEs ได้ร้องเรียนเข้ามายังกระทรวงพาณิชย์เพราะได้รับผลกระทบจากการปรับขึ้นค่าธรรมเนียมและเปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์บนแพลตฟอร์มดิจิทัล ล่าสุด กระทรวงพาณิชย์ประสานความร่วมมือกับ Shopee, TikTok Shop และ Lazada ให้ปรับลดค่าธรรมเนียมภาคบังคับกลับไปใช้อัตราเดิม ณ วันที่ 1 มกราคม 2569 เป็นเวลา 6 เดือน ตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2569 ถึง 31 พฤษภาคม 2570 โดยคาว่าจะช่วยลดภาระต้นทุนผู้ประกอบการได้ประมาณ 1,930 ล้านบาท พร้อมใช้ช่วงเวลาดังกล่าวรวบรวมข้อมูลเพื่อพัฒนากติกาการค้าออนไลน์ในระยะยาว มุ่งสร้างความเป็นธรรมให้ผู้ประกอบการ แพลตฟอร์ม และผู้บริโภค
นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า รัฐบาลให้ความสำคัญกับการสร้างความเป็นธรรมในการดำเนินธุรกิจบนแพลตฟอร์มดิจิทัล โดยเฉพาะการดูแลผู้ประกอบการรายย่อยและ SMEs ซึ่งเป็นกำลังสำคัญของเศรษฐกิจไทย หลังได้รับข้อร้องเรียนเกี่ยวกับการปรับขึ้นค่าธรรมเนียมและการเปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์การค้าบนแพลตฟอร์มออนไลน์ ซึ่งส่งผลให้ผู้ประกอบการไม่สามารถวางแผนต้นทุนและบริหารจัดการธุรกิจได้อย่างเหมาะสม กระทรวงพาณิชย์ร่วมมือกับคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) สมาคมและองค์กรที่เกี่ยวข้องกับผู้ประกอบการ SMEs ตลอดจนหน่วยงานภาครัฐและแพลตฟอร์มดิจิทัล เพื่อรับฟังข้อเท็จจริงและร่วมกันหาแนวทางแก้ไขปัญหา โดยมีเป้าหมายสร้างความโปร่งใสและความเป็นธรรมในการทำธุรกิจออนไลน์ เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการแข่งขันและเติบโตได้ ขณะเดียวกันประชาชนต้องได้รับสินค้าและบริการที่มีคุณภาพ ในราคาที่เหมาะสม และได้รับการคุ้มครองอย่างเป็นธรรม
สำหรับมาตรการระยะสั้น กขค. ได้ดำเนินการเกี่ยวกับการระงับการปรับขึ้นค่าธรรมเนียม GP เป็นเวลา 6 เดือน ขณะที่กรมการค้าภายในได้หารือกับแพลตฟอร์มอีมาร์เก็ตเพลสรายใหญ่ทั้ง 3 แห่ง ได้แก่ Shopee, TikTok Shop และ Lazada ซึ่งทุกแพลตฟอร์มให้ความร่วมมือปรับลดค่าธรรมเนียมภาคบังคับ (Mandatory Fees) กลับไปใช้อัตรา ณ วันที่ 1 มกราคม 2569 เป็นระยะเวลาอย่างน้อย 6 เดือน โดยอัตราที่เรียกเก็บจะแตกต่างกันตามแพลตฟอร์ม ประเภทร้านค้า และหมวดสินค้า ส่วนการดำเนินงานระยะยาว กระทรวงพาณิชย์จะใช้ช่วงเวลา 6 เดือนรวบรวมข้อเท็จจริงและข้อเสนอแนะจากผู้ประกอบการ แพลตฟอร์ม หน่วยงานกำกับดูแล และผู้บริโภค เพื่อนำไปประกอบการทบทวนและพัฒนาร่างพระราชบัญญัติเศรษฐกิจแพลตฟอร์มดิจิทัล (Platform Economy Act) ให้สอดคล้องกับบริบทเศรษฐกิจดิจิทัลและสามารถบังคับใช้ได้จริง โดยจะบูรณาการการทำงานระหว่าง ETDA กขค. กรมการค้าภายใน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
นายวัฒนศักย์ เสือเอี่ยม อธิบดีกรมการค้าภายใน กล่าวว่า มาตรการดังกล่าวจะมีผลตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2569 ถึงวันที่ 31 พฤษภาคม 2570 เพื่อช่วยบรรเทาภาระต้นทุนและลดผลกระทบต่อผู้ประกอบการที่จำหน่ายสินค้าผ่านช่องทางออนไลน์ โดยรายละเอียดการปรับลดค่าธรรมเนียมของแต่ละแพลตฟอร์ม ได้แก่ 1. Shopee ปรับลดจากอัตราปัจจุบัน 8.03–19.26% เหลือ 8.03–13.91% 2. TikTok Shop ปรับลดจาก 13.38–21.94% เหลือ 11.24–17.66% และ 3.Lazada ปรับลดจาก 9.00–17.50% เหลือ 7.50–11.60% ทั้งนี้ การปรับลดอัตราค่าธรรมเนียมจะแตกต่างกันไปตามประเภทและเงื่อนไขของร้านค้า โดยคาดว่าจะช่วยลดภาระต้นทุนให้ผู้ประกอบการได้รวมประมาณ 1,930 ล้านบาท ทำให้ SMEs มีเวลาปรับตัว วางแผนต้นทุน และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันบนตลาดออนไลน์
นายพูนพงษ์ นัยนาภากรณ์ ปลัดกระทรวงพาณิชย์ กล่าวว่า ภาครัฐไม่ได้ต้องการให้แพลตฟอร์มงดทำกำไร แต่ขอให้ร่วมแบ่งเบาภาระผู้ประกอบการรายย่อยและประชาชน โดยเฉพาะในช่วงที่ทุกฝ่ายได้รับผลกระทบจากวิกฤตพลังงาน ทั้งผู้ขาย แพลตฟอร์ม และผู้ซื้อเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่เดียวกัน จึงควรร่วมกันสร้างสมดุลให้ทุกฝ่ายดำเนินธุรกิจต่อไปได้อย่างเป็นธรรม