ค่าครองชีพพุ่งไม่หยุด คนไทยอ่วมจ่ายเฉลี่ยกว่าสองหมื่นบาทต่อเดือน พิษน้ำมันดันค่าเดินทางและอาหารแพงขึ้นต่อเนื่อง บีบให้ต้องรัดเข็มขัดยาว งดซื้อของไม่จำเป็นเพื่อความอยู่รอด
ค่าครองชีพครัวเรือนไทยยังอยู่ในระดับสูง โดยช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยเพิ่มขึ้นต่อเดือนจากปีก่อน จากแรงกดดันสำคัญของราคาน้ำมันเชื้อเพลิงที่ส่งผ่านต้นทุนไปยังการเดินทาง การขนส่ง และอาหาร ขณะที่พฤติกรรมผู้บริโภคหันพึ่งพาอาหารสำเร็จรูปมากขึ้น ส่วนสินค้าไม่จำเป็นหลายรายการกลับมีรายจ่ายลดลง สะท้อนการปรับตัวของครัวเรือนด้วยการรัดเข็มขัดเพื่อรักษาสภาพคล่อง
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กระทรวงพาณิชย์ รายงานภาพรวมค่าใช้จ่ายของครัวเรือนไทยในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 หรือระหว่างเดือนมกราคม-กันยายน พบว่า ครัวเรือนมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยรวม 21,217 บาทต่อเดือน เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปี 2568 ซึ่งอยู่ที่ 20,891 บาทต่อเดือน (เพิ่มขึ้น 326 บาทต่อเดือน) โดยภาระค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นส่วนใหญ่ได้รับแรงกดดันจากหมวดพาหนะ การขนส่ง และการสื่อสาร โดยเฉพาะราคาน้ำมันเชื้อเพลิง ตลอดจนค่าใช้จ่ายในกลุ่มอาหารสำเร็จรูปที่ปรับตัวตามต้นทุนการผลิตและการขนส่ง
เมื่อพิจารณาโครงสร้างค่าใช้จ่ายตามหมวดสินค้าและบริการ พบว่า หมวดพาหนะ การขนส่ง และการสื่อสาร มีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นมากที่สุด โดยอยู่ที่ 4,895 บาทต่อเดือน จาก 4,667 บาทในปี 2568 เพิ่มขึ้น 228 บาท หรือคิดเป็นสัดส่วน 23.07% ของค่าใช้จ่ายทั้งหมด ปัจจัยสำคัญมาจากราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงและค่าโดยสารสาธารณะที่ปรับตัวสูงขึ้นตามทิศทางราคาพลังงานในตลาดโลก ขณะที่หมวดการบันเทิง การอ่าน การศึกษา และการศาสนา เพิ่มขึ้นเล็กน้อยมาอยู่ที่ 842 บาท หรือเพิ่มขึ้น 7 บาท
ส่วนหมวดอาหารและเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์ ครัวเรือนมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 8,342 บาทต่อเดือน เพิ่มขึ้น 118 บาทจากปี 2568 โดยอาหารสำเร็จรูปมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 3,528 บาทต่อเดือน เพิ่มขึ้นจาก 3,435 บาท หรือเพิ่มขึ้น 93 บาท ขณะที่กลุ่มข้าว แป้งและผลิตภัณฑ์จากแป้ง อยู่ที่ 736 บาท เพิ่มขึ้น 14 บาท เครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์อยู่ที่ 705 บาท ไข่และผลิตภัณฑ์นม 374 บาท ผลิตภัณฑ์น้ำตาล 186 บาท และผักและผลไม้ 1,026 บาท ซึ่งล้วนปรับเพิ่มขึ้นเล็กน้อย
สวนทางกับวัตถุดิบประกอบอาหารสดที่ปรับลดลง โดยค่าใช้จ่ายในกลุ่มเนื้อสัตว์ เป็ดไก่ และสัตว์น้ำ อยู่ที่ 1,536 บาทต่อเดือน ลดลง 15 บาท และเครื่องประกอบอาหารอยู่ที่ 252 บาท ลดลง 6 บาท สะท้อนให้เห็นว่าครัวเรือนมีแนวโน้มเลือกบริโภคอาหารปรุงสำเร็จและอาหารนอกบ้านมากขึ้นตามวิถีชีวิตที่ต้องการความสะดวกและรวดเร็ว ขณะที่การซื้อวัตถุดิบสดมาประกอบอาหารเองมีแนวโน้มลดลงในบางส่วน
ด้านหมวดเคหสถานมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยลดลงมาอยู่ที่ 5,117 บาทต่อเดือน หรือลดลง 17 บาท โดยได้รับปัจจัยสนับสนุนจากการปรับลดลงของค่ากระแสไฟฟ้า ซึ่งช่วยบรรเทาภาระค่าครองชีพของประชาชน ขณะเดียวกัน ค่าใช้จ่ายในหมวดสินค้าและบริการที่ไม่จำเป็นหรือสามารถชะลอการซื้อได้ก็มีแนวโน้มลดลงเช่นกัน โดยหมวดการตรวจรักษาและบริการส่วนบุคคลอยู่ที่ 1,327 บาทต่อเดือน ลดลง 5 บาท หมวดเครื่องนุ่งห่มและรองเท้าอยู่ที่ 444 บาท ลดลง 4 บาท และหมวดยาสูบและเครื่องดื่มมีแอลกอฮอล์อยู่ที่ 250 บาท ลดลง 1 บาท
สนค. ระบุว่า การที่ค่าใช้จ่ายครัวเรือนปรับตัวสูงขึ้น ส่วนหนึ่งเป็นผลจากสถานการณ์ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ในต่างประเทศที่ยืดเยื้อ ซึ่งส่งผลกระทบต่ออุปทานพลังงานในตลาดโลก ทำให้ราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศปรับตัวสูงขึ้น และส่งผ่านต้นทุนต่อเนื่องไปยังค่าเดินทาง ค่าขนส่ง และวัตถุดิบในการผลิตอาหาร ประกอบกับพฤติกรรมของครัวเรือนในปัจจุบันที่นิยมบริโภคอาหารสำเร็จรูปเพื่อความคล่องตัวมากกว่าการซื้ออาหารสดมาประกอบอาหาร ส่งผลให้รายจ่ายในกลุ่มดังกล่าวเพิ่มขึ้นตาม
สำหรับแนวโน้มค่าใช้จ่ายของครัวเรือนในระยะถัดไป สนค. ประเมินว่ายังคงมีทิศทางทรงตัวในระดับสูง โดยยังได้รับแรงกดดันจากความผันผวนของราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในตลาดโลก ขณะเดียวกันกิจกรรมทางเศรษฐกิจและการเดินทางท่องเที่ยวในช่วงเทศกาลปลายปีอาจกระตุ้นความต้องการใช้พลังงานเพิ่มขึ้น ซึ่งอาจส่งผ่านไปยังราคาสินค้าอุปโภคบริโภคปลายทาง