ผงะ!พบทั้ง “แตงกวา มะเขือเปราะ บวบ มะม่วง”ลุ่มน้ำกกแม่อาย ปนเปื้อนโลหะหนักชัด

เชียงใหม่/เชียงราย - ตรวจ 6 ครั้ง เจอทั้ง 6 ครั้ง..ล่าสุด สนง.เกษตรฯแม่อาย-ศูนย์วิจัยฯเกษตรเชียงใหม่ เก็บตัวอย่างแตงกวา มะเขือเปราะ บวบ และมะม่วง จากแปลงเกษตรลุ่มน้ำกกพื้นที่แม่อาย ที่รับน้ำจากเมียนมา พบทั้งสารหนู-แคดเมียม ปนเปื้อนเกินมาตรฐานชัดเจน


ช่วงกลางเดือน ส.ค.2569 นี้ เครือข่ายประชาชนปกป้องแม่น้ำกก สาย รวก โขง ได้เผยแพร่ข้อมูลรายงานผลการตรวจวิเคราะห์หาสารปนเปื้อนจากพืชบริเวณริมแม่น้ำกกพื้นที่ อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ ที่สำนักงานเกษตร อ.แม่อาย - ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรเชียงใหม่ เก็บตัวอย่างแตงกวา มะเขือเปราะ บวบ และมะม่วง ส่งบริษัทห้องปฏิบัติการกลาง (ประเทศไทย) จำกัด ตรวจสอบ ครั้งที่ 6 เมื่อวันที่ 25 พ.ค.2569 ที่ผ่านมา

ผลปรากฏว่า แตงกวาที่เก็บตัวอย่างจากพื้นที่หมู่ 4 ต.ท่าตอน อ.แม่อาย พบสารแคดเมียมในปริมาณ 0.365 มิลลิกรัมต่อ 1 กิโลกรัม ซึ่งถือว่าเกินกว่ามาตรฐานตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขที่ 0.05 มิลลิกรัมต่อ 1 กิโลกรัม นอกจากนี้พบสารหนูในปริมาณ 2.594 มิลลิกรัมต่อ 1 กิโลกรัม ขณะที่ค่ามาตรฐานอยู่ที่ 2 มิลลิกรัมต่อ 1 กิโลกรัม

ส่วนผลผลิตอื่นที่เก็บตัวอย่างในพื้นที่เดียวกันอีก 3 ชนิด โดย 2 ชนิดแรกเก็บในหมู่ 4 ต.ท่าตอน พบว่ามะเขือเปราะ มีสารแคดเมียมในปริมาณ 0.586 มิลลิกรัมต่อ 1 กิโลกรัม,บวบพบสารแคดเมียมในปริมาณ 0.517 มิลลิกรัมต่อ 1 กิโลกรัม,มะม่วงเก็บตัวอย่างจากหมู่ 7 ต.ท่าตอน พบสารแคดเมียมในปริมาณ 0.299 มิลลิกรัมต่อ 1 กิโลกรัม

ซึ่งล้วนเกินกว่าค่ามาตรฐานที่อยู่ที่ 0.05 มิลลิกรัมต่อ 1 กิโลกรัมทั้งสิ้น และในมะม่วงยังพบสารหนูในปริมาณ 1.272 แต่ถือว่าไม่เกินค่ามาตรฐานอีกด้วย

ก่อนหน้านี้ช่วงปลายเดือน เม.ย.2569 เจ้าหน้าที่ยังพบสารตะกั่วเกินมาตรฐานในกระเทียมที่เก็บตัวอย่างจากหมู่ 6 ต.ท่าตอน ในปริมาณ 2.925 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ซึ่งสูงกว่ามาตรฐานที่กำหนดไว้ที่ 0.3 มิลลิกรัมต่อ 1 กิโลกรัม แคดเมียม 0.304 มิลลิกรัมต่อ 1 กิโลกรัม เกินกว่ามาตรฐานที่กำหนดไว้ที่ 0.05 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม

นอกจากนี้ได้ตรวจตัวอย่างจากพื้นที่หมู่ 4 ต.ท่าตอน พบมะม่วงมีสารแคดเมียมในปริมาณ 0.311 มิลลิกรัมต่อ 1 กิโลกรัม และถั่วฝักยาวมีปริมาณ 0.265 มิลลิกรัมต่อ 1 กิโลกรัม รวมทั้งตัวอย่างมันเทศในพื้นที่หมู่ 8 ต.ท่าตอน พบสารแคดเมียมในปริมาณ 0.285 มิลลิกรัมต่อ 1 กิโลกรัม ซึ่งล้วนเกินค่ามาตรฐาน


ทั้งนี้เจ้าหน้าที่ได้เริ่มเก็บตัวอย่างพืชในพื้นที่หลายหมู่บ้านในเขต ต.ท่าตอน อ.แม่อาย มาตั้งแต่วันที่ 18 ธ.ค.2568 ซึ่งใช้เวลาตรวจแต่ละชนิดหลายเดือน แต่ผลที่ได้คือพบการปนเปื้อนที่เกินค่ามาตรฐานทุกครั้ง ตั้งแต่ครั้งที่ 1-6 โดยเฉพาะสารแคดเมียมเกินมาตรฐานในพืชเกือบทุกชนิดที่เก็บตัวอย่างตรวจ รองลงมาคือตะกั่วและสารหนู

ดร.สืบสกุล กิจนุกร นักวิชาการสำนักวิชานวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง เปิดเผยในเฟซบุ๊กส่วนตัวว่า จากผลตรวจพบสารโลหะหนักเกินมาตรฐานในพืชผักที่อยู่ในแปลงดินของเกษตรกรที่ใช้ดินตะกอนแม่น้ำกกมาตั้งแต่ปี 2567 ดังนั้นภาครัฐต้องเฝ้าระวังห่วงโซ่อาหารทั้งใน จ.เชียงราย และ จ.เชียงใหม่ เพราะแม่น้ำสานนี้ไหลผ่านทั้ง 2 จังหวัด

ที่ผ่านมาแม้มีการตรวจสอบทุกเดือน แต่ขาดแผนงานเฝ้าระวังห่วงโซ่อาหาร และไม่น่าแปลกที่เจ้าหน้าที่เกี่ยวกับการเกษตรในจ.เชียงใหม่ จะแจ้งต่อกรรมาธิการกฎหมายฯ สภาผู้แทนราษฎร เมื่อวันที่ 10 ส.ค. 2569 ณ องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) ท่าตอน ว่า มีกำลังคนไม่พอและขาดแคลนงบประมาณ

นอกจากนี้ภาครัฐยังมักตรวจสอบแต่ไปไม่ถึงต้นเหตุ ไม่ได้ตรวจสอบต่อไปว่า สารโลหะหนักที่พบในผลผลิตการเกษตรมีแหล่งกำเนิดมาจากไหน ทั้งยังขาดการสื่อสารผลการตรวจ ขาดแผนการคุ้มครองผู้บริโภค และขาดแนวทางแก้ไขปัญหาผลผลิตปนเปื้อน ซึ่งตนเห็นว่ามีทางออกด้วยการที่ภาครัฐมีแผนการตรวจสอบเฝ้าระวัง และอาจจะยังไม่สายเกินไปที่จะปกป้องห่วงโซ่อาหาร เกษตรกร และผู้บริโภคไปพร้อมๆ กัน.