สหรัฐฯ ยอมไหม! โอมาน-อิหร่านผุดดีลให้สิทธิ์เตหะรานคุมการจราจร 'ขาเข้า' ช่องแคบฮอร์มุซ เพื่อเป็นเงื่อนไขยุติสงคราม

แหล่งข่าวระดับสูงของอิหร่านและเจ้าหน้าที่ระดับภูมิภาคสองคนเปิดเผยกับรอยเตอร์เมื่อวันพุธ (5 ส.ค.) ว่า ข้อเสนอระหว่างอิหร่านและโอมานเพื่อยุติสงคราม สหรัฐฯ-อิหร่านที่ยืดเยื้อมา 5 เดือนจะเปิดทางให้เตหะรานได้สิทธิ์ควบคุมเรือที่ล่องเข้าสู่อ่าวเปอร์เซียผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งถือว่าเป็นการยอมอ่อนข้อครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งให้กับอิหร่าน

สหรัฐฯ ยังไม่มีความเห็นใดๆ เกี่ยวกับข้อเสนอดังกล่าว ในขณะที่ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ระบุว่าข้อตกลงในการเปิดช่องแคบอีกครั้งใกล้จะบรรลุผลแล้ว เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ยืนยันซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า พวกเขาจะไม่ยอมให้อิหร่านควบคุมการเข้าถึงเส้นทางการค้าพลังงานที่สำคัญที่สุดของโลกแห่งนี้

ข้อตกลงที่จะให้อิหร่านมีอำนาจเหนือการจราจรผ่านช่องแคบยังเท่ากับว่า สงครามที่สหรัฐฯ และอิสราเอลเริ่มขึ้นในเดือน ก.พ. ได้ส่งผลให้ดุลอำนาจในภูมิภาคเปลี่ยนไปในทางที่เตหะรานได้เปรียบอย่างมาก เพราะในช่วงก่อนสงคราม ช่องแคบฮอร์มุซเปิดให้เรือทุกลำผ่านได้อย่างอิสระโดยไม่มีค่าธรรมเนียม

ท่ามกลางความพยายามทางการทูตอย่างกว้างขวางในภูมิภาค อิหร่านและโอมานได้เจรจาทวิภาคีเกี่ยวกับช่องแคบที่ทั้งสองประเทศควบคุมผ่านช่องทางเหนือและใต้ อิหร่านรายงานว่า การเจรจามีความคืบหน้าอย่างมาก และกล่าวว่าทั้งเส้นทางเข้าและออกจะผ่านน่านน้ำของอิหร่าน

ขณะเดียวกัน อิหร่านได้เตือนประเทศในอ่าวเปอร์เซียว่า การโจมตีดินแดนอิหร่านครั้งใหม่โดยสหรัฐฯ จะกระตุ้นให้เตหะรานตอบโต้ด้วยการยิงถล่มโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานที่สำคัญทั่วภูมิภาค ตามข้อมูลจากแหล่งข่าว 5 ราย ซึ่งชี้ให้เห็นว่าเตหะรานกำลังพยายามเพิ่มต้นทุนของปฏิบัติการทางทหารโดยข่มขู่พันธมิตรที่ใกล้ชิดที่สุดของสหรัฐฯ ในภูมิภาค

“คำเตือนของอิหร่านนั้นชัดเจน: หากอเมริกาโจมตีโครงสร้างพื้นฐานของอิหร่าน พวกเขาจะตอบโต้ด้วยการโจมตีโครงสร้างพลังงานในอ่าวเปอร์เซียและเป้าหมายอื่น ๆ ในภูมิภาค” แหล่งข่าวในอ่าวเปอร์เซียรายหนึ่งกล่าว

อิหร่านได้ตอบโต้ด้วยขีปนาวุธและโดรนต่อพันธมิตรของสหรัฐฯ ในภูมิภาค ขณะเดียวกันก็โจมตีเรือพาณิชย์ที่แล่นผ่านช่องแคบโดยไม่ได้รับอนุญาต

ระหว่างกล่าวปราศรัยต่อผู้สนับสนุนในการชุมนุมที่ลาสเวกัส ทรัมป์ แสดงความเห็นว่า ควรเลือกใช้การทูตมากกว่า

“ผมอยากจะเจรจามากกว่า เพราะผมไม่อยากฆ่าคน ผมไม่อยากฆ่าคน แต่ถึงจุดหนึ่งเราก็ต้องทำ” ทรัมป์กล่าว

อิหร่านรายงานผู้เสียชีวิตมากกว่า 3,400 รายนับตั้งแต่สหรัฐฯ และอิสราเอลเริ่มสงครามเมื่อวันที่ 28 ก.พ. ขณะที่สหรัฐฯ รายงานกำลังพลเสียชีวิต 18 นาย

ในส่วนของข้อตกลงใดๆ ระหว่างอิหร่านและโอมาน แหล่งข่าวในภูมิภาคและอิหร่านที่ให้ข้อมูลกับรอยเตอร์ว่า ยังมีประเด็นสำคัญๆ ที่ยังไม่ได้รับการแก้ไข และพวกเขาปฏิเสธคำพูดของ ทรัมป์ ที่ว่าข้อตกลงในการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้งใกล้จะบรรลุผลแล้ว

“มีการประนีประนอมเกิดขึ้นแล้วในเรื่องการควบคุมช่องแคบฮอร์มุซบางรูปแบบ” แหล่งข่าวในภูมิภาครายหนึ่งกล่าวกับรอยเตอร์

แหล่งข่าวอีกรายบอกว่า ยังมีรายละเอียดที่ต้องพิจารณาเกี่ยวกับคำนิยามของ “การควบคุม” โดยผู้เจรจาจากกลุ่มประเทศอ่าวเปอร์เซียยืนยันว่า ประเทศในภูมิภาคต้องกำกับดูแลการตรวจสอบเรือ และการจ่ายค่าธรรมเนียมใดๆ ต้องเป็นไปโดยสมัครใจ

ตามข้อมูลจากเจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่าน เตหะรานเรียกร้องค่าธรรมเนียมระหว่าง 5% ถึง 7% ของมูลค่าสินค้าในเรือที่ผ่านช่องแคบ ส่วนโอมานกำลังหารือเกี่ยวกับค่าธรรมเนียมประมาณ 3% ในขณะที่สหรัฐฯ ต้องการให้ไม่มีค่าธรรมเนียมใดๆ เลย

แหล่งข่าวอาวุโสในอิหร่านกล่าวว่า ข้อตกลงฉบับหนึ่งที่วางไว้แล้วนั้นระบุว่า อิหร่านจะมีอำนาจควบคุมเรือที่มุ่งหน้าเข้าสู่อ่าวเปอร์เซียผ่านช่องแคบฮอร์มุซ และประเด็นสำคัญประการหนึ่งก็คือ อิหร่านจะมีบทบาทอย่างไรในการควบคุมเรือที่มุ่งหน้าไปในทิศทางตรงกันข้าม

กาเซม การิบาบาดี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศอิหร่าน ให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าว IRNA ของอิหร่านว่า ข้อตกลงดังกล่าว "ออกแบบมาเพื่อให้เรือพาณิชย์สามารถแล่นผ่านน่านน้ำของอิหร่านได้ ทั้งขาเข้าและขาออก"

เขากล่าวว่า การเจรจากับโอมาน "ได้บรรลุข้อตกลงขั้นพื้นฐานแล้ว" และเสริมว่า "ความคืบหน้านี้ใกล้จะเสร็จสมบูรณ์แล้ว"

การิบาบาดี กล่าวเพิ่มเติมว่า อิหร่านได้รับข้อความจากสหรัฐฯ ที่ระบุว่า สหรัฐฯ "พร้อมอย่างเต็มที่ที่จะกลับไปปฏิบัติตามพันธกรณี" ภายใต้บันทึกความเข้าใจที่ทำไว้กับอิหร่านเมื่อกลางเดือน มิ.ย. ซึ่งกำหนดให้ยุติปฏิบัติการทางทหารโดยทันที

เขาชี้ว่า นี่เป็นเงื่อนไขสำหรับการเปิดช่องแคบอีกครั้ง พร้อมเสริมว่าไม่มีการเจรจากับสหรัฐฯ ในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา

ทรัมป์ ซึ่งในช่วงเริ่มต้นสงครามคุยโวว่าสงครามจะจบลงด้วย "การยอมจำนนอย่างไม่มีเงื่อนไข" ของอิหร่าน และการเลือกผู้นำอิหร่านคนใหม่ที่เขาเห็นชอบ กำลังถูกกดดันให้ต้องหาทางออกให้กับความขัดแย้งที่ผู้มีสิทธิเลือกตั้งชาวอเมริกันคัดค้านในอัตราส่วน 2 ต่อ 1 ก่อนศึกเลือกตั้งกลางเทอมที่สำคัญในเดือน พ.ย.

ความพยายามทางทหารของสหรัฐฯ ตลอดหลายเดือนที่ผ่านมา รวมถึงปฏิบัติการโจมตี 2 สัปดาห์ในเดือน ก.ค. ยังไม่สามารถทำลายการควบคุมช่องแคบฮอร์มุซของอิหร่านได้

ผู้บัญชาการสหรัฐฯ แจ้ง ทรัมป์ ในเดือน ก.ค. ว่ากระสุนบางชนิดกำลังจะหมด ขณะที่รอยเตอร์รายงานเมื่อวันอังคาร (4) ว่า กองทัพสหรัฐฯ ใช้ขีปนาวุธพิสัยไกลที่มีความแม่นยำสูงเกือบทั้งหมดไปแล้ว

ราคาน้ำมันดิบดิ่งลงในช่วง 2 วันที่ผ่านมา หลังจากที่ ทรัมป์ ยกเลิกการโจมตีอิหร่านครั้งใหม่ โดยอ้างถึงการเจรจาที่เขาอ้างว่าอาจยุติความขัดแย้งได้

ที่มา: รอยเตอร์