จีนคุมตัวพนักงานบริษัทญี่ปุ่น 2 รายต้องสงสัยพัวพันคดีลักลอบแร่หายาก ท่ามกลางความสัมพันธ์สองชาติที่ตึงเครียด รัฐบาลโตเกียวเร่งประสานงานช่วยเหลือพลเมือง
โตเกียว/ปักกิ่ง (24 มิ.ย.) - พนักงานชาวญี่ปุ่นของบริษัทผู้ผลิตเครื่องจักรกลหนักรายใหญ่ในประเทศจีน ถูกควบคุมตัวในประเทศจีนตั้งแต่เดือนที่แล้ว อาจเป็นเพราะพยายามนำผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับแร่หายากออกไปต่างประเทศ ซึ่งปักกิ่งได้เข้มงวดการควบคุมการส่งออกมากขึ้น
รัฐบาลญี่ปุ่นยืนยันว่าพลเมืองสองคนถูกควบคุมตัวในเดือนพฤษภาคมในเมืองท่าต้าเหลียนทางตะวันออกเฉียงเหนือ ในข้อหาละเมิดกฎหมายเกี่ยวกับการลักลอบนำเข้าหรือส่งออกสินค้าต้องห้าม โดยไม่เปิดเผยรายละเอียดเพิ่มเติมเนื่องจากเหตุผลด้านความเป็นส่วนตัว
ทั้งสองคนถูกควบคุมตัวใน "คดีเดียวกัน" ตามที่กระทรวงการต่างประเทศของญี่ปุ่นระบุ ขณะเดียวกัน แหล่งข่าวระบุว่าทั้งสองคนเป็นพนักงานของบริษัทญี่ปุ่นเดียวกัน
มินารุ คิฮาระ เลขาธิการคณะรัฐมนตรี กล่าวในการแถลงข่าวว่า สำนักงานกงสุลญี่ปุ่นในเสิ่นหยางและต้าเหลียนได้รับแจ้งจากหน่วยงานศุลกากรท้องถิ่นว่าทั้งสองคนถูกควบคุมตัวเมื่อวันที่ 18 พฤษภาคมและ 25 พฤษภาคม ตามลำดับ
คิฮาระกล่าวว่า รัฐบาลจะติดต่อกับชาวญี่ปุ่นที่เกี่ยวข้องและฝ่ายที่เกี่ยวข้อง และ "ตอบสนองอย่างเหมาะสมจากมุมมองของการคุ้มครองพลเมืองในต่างประเทศ" พร้อมเสริมว่าทั้งสองคนไม่มีปัญหาสุขภาพใดๆ
กัว เจียคุน โฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีน ยืนยันเมื่อวันพุธว่า ชาวญี่ปุ่นสองคนถูกควบคุมตัวเนื่องจากละเมิดกฎหมายจีน และปักกิ่งได้แจ้งรายละเอียดของกรณีนี้ให้โตเกียวทราบแล้ว
ในการแถลงข่าวประจำวัน กัวเรียกร้องให้ญี่ปุ่น "ให้ความรู้และเตือนพลเมืองและบริษัทของตนในจีนให้ปฏิบัติตามกฎหมายและระเบียบข้อบังคับของจีน"
การกักกันครั้งล่าสุดนี้อาจยิ่งเพิ่มความกังวลให้กับบริษัทญี่ปุ่นที่ต้องการดำเนินธุรกิจในจีน ในขณะที่ความตึงเครียดระหว่างสองประเทศอยู่ในระดับสูงจากข้อพิพาททางการทูตภายหลังคำกล่าวของนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น ซานาเอะ ทาคาอิจิ เมื่อเดือนพฤศจิกายนปีที่แล้ว เกี่ยวกับวิธีที่ญี่ปุ่นอาจตอบโต้การโจมตีไต้หวันโดยจีนแผ่นดินใหญ่
ในเดือนมกราคม จีนได้เพิ่มมาตรการควบคุมการขนส่งสินค้าสองวัตถุประสงค์ที่ส่งไปยังญี่ปุ่น ซึ่งรวมถึงแร่หายาก
จีนครองตลาดแร่หายากทั่วโลก ซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการผลิตผลิตภัณฑ์ไฮเทค ตั้งแต่รถยนต์ไฟฟ้าไปจนถึงอาวุธ
กระทรวงพาณิชย์ของจีนกล่าวว่า มีเพียงบริษัทญี่ปุ่นจำนวนเล็กน้อยเท่านั้นที่ได้รับผลกระทบจากมาตรการจำกัดการส่งออก และ "การแลกเปลี่ยนทางเศรษฐกิจและการค้าตามปกติ" ระหว่างสองประเทศในเอเชียจะไม่ได้รับผลกระทบ กระทรวงฯ ยังอธิบายว่ามาตรการดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อยับยั้ง "การเสริมกำลังทางทหาร" และความทะเยอทะยานด้านนิวเคลียร์ของญี่ปุ่น
อย่างไรก็ตาม หอการค้าและอุตสาหกรรมญี่ปุ่นในจีนกล่าวเมื่อต้นเดือนนี้ว่า มาตรการดังกล่าวส่งผลกระทบต่อสินค้าบางรายการ "ที่ใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางพลเรือนโดยเฉพาะ" ด้วย
การส่งออกแม่เหล็กหายากไปยังญี่ปุ่นลดลง ซึ่งบ่งชี้ถึงผลกระทบจากการควบคุมที่เข้มงวดขึ้น
เมื่อเดือนกรกฎาคมปีที่แล้ว ศาลจีนได้ตัดสินจำคุกชายชาวญี่ปุ่นที่ทำงานให้กับบริษัท Astellas Pharma Inc. เป็นเวลา 3 ปี 6 เดือน ในข้อหาเกี่ยวข้องกับการจารกรรม
อดีตผู้บริหารของบริษัทเภสัชกรรมแห่งนี้ในประเทศจีนถูกควบคุมตัวในเดือนมีนาคม 2023 ก่อนกำหนดการเดินทางกลับญี่ปุ่นเพียงเล็กน้อย เขาเคยดำรงตำแหน่งเจ้าหน้าที่ระดับสูงของหอการค้าและอุตสาหกรรมญี่ปุ่นในประเทศจีน
ความขัดแย้งทางการทูตที่ดำเนินอยู่ระหว่างสองประเทศเพื่อนบ้านในเอเชียมีต้นตอมาจากการแสดงความคิดเห็นในรัฐสภาของทาคาอิจิที่ชี้ให้เห็นว่า การโจมตีไต้หวันโดยจีนแผ่นดินใหญ่ ซึ่งเป็นเกาะประชาธิปไตยที่ปกครองตนเองซึ่งปักกิ่งอ้างสิทธิ์ อาจกระตุ้นให้กองกำลังป้องกันตนเองของญี่ปุ่นตอบโต้โดยให้การสนับสนุนสหรัฐอเมริกา