การจำกัดการส่งออกแร่หายากบางชนิด ซึ่งมีความสำคัญต่ออุตสาหกรรมการผลิตขั้นสูง ที่จีนเริ่มบังคับใช้ในเดือนเมษายน 2568 ถือเป็นอาวุธต่อกรกับมาตรการภาษีของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์แห่งสหรัฐฯอย่างได้ผล
จีนครองความเป็นใหญ่ในอุตสาหกรรมแร่ธาตุหายาก ด้วยเหตุนี้การเจรจาทวิภาคีระหว่างทรัมป์กับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง นอกรอบการประชุมสุดยอดความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชียแปซิฟิก (เอเปก) ที่เมืองปูซาน ประเทศเกาหลีใต้ เมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2568 จึงนำไปสู่การสงบศึกทางการค้าชั่วคราวระหว่างกันได้ในที่สุด
ในตอนนั้นทำเนียบขาวแถลงว่า จีนให้คำมั่นที่จะ "ยกเลิก" มาตรการควบคุมการส่งออกแร่ธาตุสำคัญทั้งหมดที่มีอยู่ รวมถึงมาตรการควบคุมที่กำลังอยู่ในขั้นตอนการนำเสนอ
แต่ปรากฏว่าจนถึงวันนี้ บริษัทของสหรัฐฯ ยังคงหาซื้อแร่ธาตุหายากจากจีนได้ลำบากมาก เนื่องจากการควบคุมการส่งออกและความล่าช้าในการออกใบอนุญาต ตามรายงานของสภาธุรกิจสหรัฐฯ-จีน (USCBC) เมื่อวันพุธ ( 10 มิ.ย.)
"แม้จะมีความคืบหน้าบ้าง แต่ความเชื่อมั่นในการเข้าถึงในระยะยาวยังคงต่ำ" USCBC ระบุ โดยอ้างอิงผลการสำรวจสมาชิกประจำปี ซึ่งจัดทำขึ้นในเดือนกุมภาพันธ์และมีนาคม
หนึ่งในแร่ธาตุหายากที่บริษัทสหรัฐฯ แทบหาซื้อจากจีนไม่ได้เลยได้แก่แม่เหล็กซาแมเรียมโคบอลต์ ซึ่งมีความสำคัญต่อการใช้งานในอุตสาหกรรมการบินและอวกาศ รวมถึงอาวุธยุทโธปกรณ์เพื่อให้สามารถทนทานต่อความร้อนสูง รวมถึงแร่อิตเทรียมและแคดเมียม
จากผลสำรวจบริษัทที่ได้รับผลกระทบ 38 แห่งนั้น พบว่า 29% กำลังเปลี่ยนไปใช้ซัปพลายเออร์จัดหาแร่ธาตุสำคัญรายอื่น ที่ไม่ใช่ชาวจีน อีก 47% กำลังมองหาทางเลือกอื่นแทนจีน แต่ยังไม่พบ
แม้รัฐบาลทรัมป์พยายามฟื้นฟูห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุหายากในหมู่ชาติคู่ค้าเพื่อไม่ต้องพึ่งพาจีน แต่ฌอน สไตน์ ประธาน USCBC ยอมรับว่า การแก้ไขปัญหาการขาดแคลนแร่ธาตุหายากให้ได้ภายในสามปีข้างหน้านั้นเป็นงานหิน เขาเสนอให้สภาคองเกรสเข้ามาช่วยรัฐบาลทรัมป์แก้ไขปัญหาในเรื่องนี้
ไม่ใช่แค่แม่เหล็กธาตุหายาก (rare earth magnets) เท่านั้น การจัดหาแม่เหล็กสำเร็จรูปที่พร้อมใช้งานก็เป็นปัญหาท้าทาย เพราะการทำเหมืองและการแปรรูปล้วนอยู่ในกำมือจีน ไคล์ ซัลลิแวน รองประธาน USCBC ระบุ
ข้อมูล : รอยเตอร์