ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ กล่าวบนเครื่องบินระหว่างเดินทางกลับจากปักกิ่งในวันศุกร์ (15 พ.ค.) ว่า เขากำลังหมดความอดทนกับอิหร่าน และย้ำว่าประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีน เห็นพ้องกับเขาในเรื่องที่ว่าเตหะรานจะต้องเปิดช่องแคบฮอร์มุซขึ้นอีกใหม่ อย่างไรก็ดี ทางฝ่ายจีนไม่ได้แสดงท่าทีใดๆ ว่าจะเข้ามามีบทบาทในเรื่องนี้ด้วย
ขณะอยู่บนเครื่องบินประจำตำแหน่ง “แอร์ฟอร์ซวัน” หลังเจรจากับ สี ที่ปักกิ่งมา 2 วัน ทรัมป์บอกกับพวกผู้สื่อข่าวด้วยว่า เขากำลังพิจารณาว่าจะยกเลิกมาตรฐานแซงก์ชั่นของสหรัฐฯซึ่งเล่นงานพวกบริษัทน้ำมันจีนที่กำลังซื้อน้ำมันอิหร่านหรือไม่ ทั้งนี้ จีนคือผู้ซื้อน้ำมันอิหร่านรายใหญ่ที่สุด
การแสดงความเห็นเหล่านี้ของเขา ไม่ได้เปิดเผยใดๆ เลยว่า ปักกิ่งอาจจะใช้อิทธิพลซึ่งมีอยู่กับเตหะรานหรือไม่ เพื่อยุติการสู้รบขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯกับอิหร่าน ซึ่งฝ่ายจีนระบุว่ามันไม่ควรเกิดขึ้นมาตั้งแต่แรก
“ผมไม่ได้กำลังขอร้องให้มาช่วยอะไรหรอกนะ เพราะว่าถ้าคุณเรียกร้องขอความช่วยเหลือ คุณก็ต้องให้ความช่วยเหลือเป็นการตอบแทน” ทรัมป์ตอบ เมื่อถูกผู้สื่อข่าวถามบนเครื่องบินว่า สีได้มีการให้คำมั่นยืนยันที่จะออกแรงกดดันฝ่ายอิหร่านเพื่อเปิดช่องแคบฮอร์มุซขึ้นอีกครั้งหรือไม่
ในคำแถลงต่างๆ ของฝ่ายจีน ไม่มีการระบุใดๆ ว่า ระหว่างที่ สี หารือกับทรัมป์ 2 วันคราวนี้ มีการเจรจาทำความตกลงอะไรกันเรื่องอิหร่าน ถึงแม้กระทรวงการต่างประเทศจีนได้ออกคำแถลงที่มีเนื้อหาตรงไปตรงมา กล่าวถึงความหงุดหงิดไม่พอใจของปักกิ่งที่มีต่อสงครามอิหร่าน
“การสู้รบขัดแย้งครั้งนี้ ซึ่งไม่ควรที่จะเกิดขึ้นมาเลยตั้งแต่แรกนั้น ไม่มีเหตุผลใดๆ ที่จะดำเนินต่อไป” คำแถลงของกระทรวงการต่างประเทศจีนบอก
“เราต้องการให้เปิดช่องแคบ”
อิหร่านปิดช่องแคบฮอร์มุซในทางพฤตินัย ตัดขาดการขนส่งทางเรือในทางน้ำสำคัญยิ่งแห่งนี้ไปแทบหมดสิ้น ในการตอบโต้หลังจากถูกสหรัฐฯจับมืออิสราเอลโจมตีซึ่งเริ่มต้นขึ้นเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ จนเป็นเหตุให้เกิดความสะดุดติดขัดรุนแรงอย่างไม่เคยมีตัวอย่างมาก่อน ต่อซัปพลลายพลังงานของทั่วโลก เนื่องจากฮอร์มุซเป็นทางผ่านของการลำเลียงขนส่งน้ำมันและก๊าซราวๆ 1 ใน 5 ของโลก
สหรัฐฯได้หยุดพักการโจมตีอหร่านตั้งแต่เดือนที่แล้ว แต่ก็ได้เริ่มต้นใช้กำลังทางเรือและอากาศเข้าปิดล้อมท่าเรือต่างๆ ของอิหร่านเอาไว้ ทางด้านเตหะรานบอกว่าจะไม่ยุติการบล็อกช่องแคบฮอร์มุซ ตราบใดที่สหรัฐฯไม่ยุติการปิดล้อมของพวกเขา ขณะที่ทรัมป์ก็ข่มขู่คุกคามเรื่อยมาว่าจะกลับมาโจมตีอิหร่านใหม่ ถ้าเตหะรานไม่ยอมทำข้อตกลงอย่างที่วอชิงตันเรียกร้องต้องการ
“เราไม่ต้องการให้พวกเขามีอาวุธนิวเคลียร์ เราต้องการให้เปิดช่องแคบ” ทรัมป์กล่าวเช่นนี้ในกรุงปักกิ่ง ขณะนั่งอยู่ข้างๆ สี
ทางด้านรัฐมนตรีต่างประเทศ อับบาส อารักชี ของอิหร่าน แถลงว่า เตหะรานได้รับข้อความต่างๆ จากสหรัฐฯซึ่งบ่งชี้ว่า วอชิงตันมีความปรารถนาที่จะให้การพูดจากันดำเนินต่อไป
“เราก็คาดหวังเช่นนั้น ด้วยความคืบหน้าของการเจรจากัน เราจะบรรลุข้อสรุปที่ดีเพื่อที่ช่องแคบฮอร์มุซจะสามารถมีความมั่นคงอย่างสมบูรณ์ และเราสามารถที่จะเร่งรัดให้การจราจรผ่านช่องแคบกลับคืนสู่ภาวะปกติ” เขาบอกกับพวกผู้สื่อข่าวในกรุงนิวเดลี เมืองหลวงของอินเดีย
อิหร่าน ซึ่งปฏิเสธเรื่อยมาว่าไม่ได้มีความตั้งใจว่าสร้างอาวุธนิวเคลียร์ ยังคงปฏิเสธไม่ยอมยุติการวิจัยทางนิวเคลียร์ซึ่งพวกเขากล่าวว่าเพื่อประโยชน์ในทางพลเรือน หรือทำการกำจัดคลังเก็บยูเรเนียมเสริมสมรรถนะซึ่งเชื่อกันว่าอิหร่านยังมีเก็บซ่อนเอาไว้ ทำให้ทรัมป์หงุดหงิดไม่พอใจ
“ผมกำลังจะไม่อดทนอะไรมากมายไปกว่านี้แล้ว พวกเขาควรยอมทำข้อตกลง” ทรัมป์ กล่าวในการให้สัมภาษณ์ล่วงหน้ารายการ “แฮนนิตี” ของทีวีฟ็อกซ์นิวส์ ซึ่งนำมาออกอากาศในคืนวันพฤหัสบดี (14) ที่ผ่านมา ขณะพูดเสนอแนะว่า ยูเรเนียมเสริมสมรรถนะของอิหร่านจำเป็นต้องให้สหรัฐฯดูแลรักษา เพื่อ “การประชาสัมพันธ์” ไม่ใช่เพื่อความจำเป็นในทางปฏิบัติใดๆ
ความไม่แน่นอนของสถานการณ์ โดยเฉพาะความวิตกเกี่ยวกับการไร้ความคืบหน้าในการแก้ไขการสู้รบขัดแย้งอิหร่าน ทำให้สัญญาซื้อขายล่วงหน้าของน้ำมันดิบชนิดเบรนท์ ไต่สูงขึ้นราว 3% ไปอยู่ที่ประมาณบาร์เรลละ 109 ดอลลาร์
อัตราผลตอบแทน (ยีลด์) ของพันธบัตรคลังสหรัฐฯก็ทะลุขีดสูงสุดในรอบระยะเวลาราว 1 ปี ขณะที่พวกเทรดเดอร์คาดหมายว่าธนาคารกลางสหรัฐฯ (เฟด) อาจจำเป็นต้องปรับขึ้นดอกเบี้ย เพื่อรั้งบังเหียนแรงกดดันด้านเงินเฟ้อ สืบเนื่องจากการปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซ
ภายหลังการเจรจากันระหว่างทรัมป์กับสีในวันแรกคือวันพฤหัสฯ (14) สิ้นสุดลง ทำเนียบขาวแถลงว่า สี ได้บอกชัดเจนว่าจีนคัดค้านความพยายามใดๆ ของอิหร่านที่จะเก็บเงินค่าธรรมเนียมการใช้ช่องแคบฮอร์มุซ
ทรัมป์ก็สำทับว่า สี ยังให้สัญญาที่จะไม่จัดส่งอุปกรณ์ทางทหารใดๆ ให้อิหร่าน “นี่เป็นการแถลงที่ใหญ่โตนะ” ทรัมป์กล่าวในรายการ “แฮนนิตี”
เมื่อถูกถามเรื่องสหรัฐฯแซงก์ชั่นพวกบริษัทโรงกลั่นน้ำมันจีนที่กำลังซื้อหาน้ำมันอิหร่านอยู่ ทรัมป์ได้บอกกับพวกผู้สื่อข่าวบน “แอร์ฟอร์ซวัน” ว่า “เราได้พูดจากันเกี่ยวกับเรื่องนี้ และผมกำลังจะตัดสินใจในช่วงวันสองวันข้างหน้า”
อิหร่านไม่ไว้ใจฝ่ายอเมริกัน
จีนปฏิเสธมาแล้วหลายครั้งต่อรายงานข่าวที่ว่าปักกิ่งมีแผนการจัดหาจัดส่งอาวุธให้อิหร่าน โดยกล่าวว่าเป็นเพียง “การป้ายสีที่ไม่มีมูลความจริง” แต่พวกวิเคราะห์พากันสงสัยข้องใจว่า สี ต้องการที่จะออกแรงผลักดันอิหร่านแรงๆ หรือยุติความช่วยเหลือด้านการทหารแก่เตหะรานจริงๆ หรือ เมื่อพิจารณาจากคุณค่าของอิหร่านในการถ่วงน้ำหนักทัดทานสหรัฐฯในทางยุทธศาสตร์
ในส่วนของการเจรจาเพื่อให้สามารถยุติสงครามกับอิหร่าน ซึ่งกำลังกลายเป็นภาระหนักขึ้นเรื่อยๆ สำหรับทรัมป์ ก่อนหน้าการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐฯในต้นเดือนพฤศจิกายนนี้ ที่มีทั้งการเลือกตั้งสมาชิกสภาล่างทั้งสภา และสมาชิกสภาสูงราว 1 ใน 3 นั้น ตกอยู่ในภาวะชะงักงันตั้งแต่สัปดาห์ท่แล้ว เมื่ออิหร่านและสหรัฐฯต่างฝ่ายต่างปฏิเสธข้อเสนอล่าสุดของอีกฝ่ายหนึ่ง
อารักชี กล่าวในวันศุกร์ (15) ว่า อิหร่านยินดีต้อนรับอิมพุตจากจีน พร้อมกับบอกว่าเตหะรานกำลังพยายามให้เกิดโอกาสในการคลี่คลายปัญหาด้วยวิถีทางการทูต แต่ไม่ได้มีความไว้วางใจสหรัฐฯ ซึ่งได้เคยยุติการเจรจากันคราวก่อนๆ อย่างปุบปับ ด้วยการเปิดฉากโจมตีทางอากาศใส่อิหรานแบบไม่มีปี่มีขลุย
รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่านบอกว่า อิหร่านเตรียมพร้อมรับมือทั้งกรณีที่การสู้รบหวนฟื้นชีพขึ้นอีก และการหาทางออกด้วยวิธีการทูต พร้อมกับย้ำว่าเรือต่างๆ ที่ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับพวกรัฐที่กำลังโจมตีประเทศของเขา สามารถเดินทางผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้ถ้าหากติดต่อประสานงานกับอิหร่าน
สื่อของทางการอิหร่านรายงานในวันศุกร์ว่า มีชาวอิหร่านมากกว่า31 ล้านคนเซ็นชื่อเข้าร่วมการรณรงค์เพื่อสาธิตให้เห็นความพรักพร้อมของสาธารณชนในการพิทักษ์ป้องกันประเทศชาติท่ามกลางการสู้รบขัดแย้ง ขณะที่อิหร่านเริ่มต้นคอร์สฝึกสอนการใช้อาวุธให้แก่บรรดาอาสาสมัครโปรรัฐบาล
ทางด้านสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (ยูเออี) มีรายงานว่าได้ออกมาแถลงจะเร่งรัดการก่อสร้างสายท่อส่งสายใหม่จากบริเวณท่าเรือของตนในรัฐฟูไจราห์ ซึ่งตั้งอยู่นอกช่องแคบฮอร์มุซนิดเดียว หลังจากเรือลำหนึ่งซึ่งกำลังบ่ายหน้าไปที่นั่นถูกยิงจมในสัปดาห์นี้ และอีกลำหนึ่งถูกกลุ่มคนติดอาวุธบุกยึดและเปลี่ยนเส้นทางไปยังอิหร่าน
(ที่มา: รอยเตอร์)