รอยเตอร์/เอเอฟพี – ทรัมป์เผยจะพิจารณาข้อเสนอใหม่ที่อิหร่านเพิ่งส่งมาเร็วๆ นี้ แต่แบะท่าน่าจะยอมรับไม่ได้ เตือนอาจเริ่มโจมตีรอบใหม่ ถ้าเตหะรานก่อเรื่อง ด้านกองทัพอิหร่านชี้มีความเป็นไปได้ที่ความขัดแย้งอาจปะทุขึ้น เนื่องจากอเมริกาไม่ทำตามสัญญา ชี้อเมริกาเป็นฝ่ายที่ต้องเลือกว่า จะใช้แนวทางการทูตหรือกลับสู่การเผชิญหน้า ส่วนอิหร่านนั้นพร้อมรับมือทุกสถานการณ์
ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ตอบคำถามผู้สื่อข่าวเกี่ยวกับข้อเสนอสันติภาพใหม่ของอิหร่านเมื่อวันเสาร์ (2 พ.ค.) ว่า เพิ่งได้รับแผนการใหม่จากอิหร่านและจะพิจารณาเร็วๆ นี้ ทว่า หลังจากนั้นเขาโพสต์บนโซเชียลว่า ไม่คิดว่า เงื่อนไขของข้อเสนอเหล่านั้นจะเป็นที่ยอมรับได้ และสำทับว่า อิหร่านยังจ่ายไม่มากพอกับสิ่งที่ทำกับมนุษยชาติและโลกตลอด 47 ปีที่ผ่านมา เมื่อถูกถามว่า จะกลับไปโจมตีอิหร่านหรือไม่ ทรัมป์ตอบว่า ถ้าอิหร่านก่อเรื่อง และย้ำว่า มีความเป็นไปได้
วันเดียวกันนั้น โมฮัมหมัด จาฟาร์ อาซาดี เจ้าหน้าที่อาวุโสในกองบัญชาการกลางกองทัพอิหร่าน กล่าวว่า มีแนวโน้มว่า ความขัดแย้งอาจปะทุขึ้นอีกครั้ง เนื่องจากมีหลักฐานว่า อเมริกาไม่ทำตามสัญญา
คาเซม การิบาบาดี รัฐมนตรีช่วยต่างประเทศอิหร่าน กล่าวกับนักการทูตในเตหะรานว่า ขณะนี้ อเมริกาเป็นฝ่ายที่ต้องเลือกว่า จะใช้แนวทางการทูตหรือกลับสู่การเผชิญหน้า ส่วนอิหร่านนั้นพร้อมแล้วสำหรับทั้งสองทางเลือก
ทรัมป์ย้ำมาตลอดว่า อิหร่านต้องไม่มีอาวุธนิวเคลียร์ และเมื่อวันศุกร์ (1 พ.ค.) เขาบอกว่า ยังไม่พอใจข้อเสนอล่าสุดของอิหร่าน ขณะที่อับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน กล่าวว่า เตหะรานพร้อมดำเนินการทางการทูต หากอเมริกาเปลี่ยนท่าที
วันเดียวกันนั้น ผู้นำสหรัฐฯ กล่าวว่า ในมุมมองด้านมนุษยธรรม เขาไม่ต้องการใช้การดำเนินการทางทหาร และประกาศกับผู้นำในรัฐสภาว่า คณะบริหารไม่จำเป็นต้องขออนุมัติเพื่อขยายเวลาการทำสงครามหลังเส้นตายที่กำหนดไว้ เนื่องจากข้อตกลงหยุดยิงทำให้ความเป็นศัตรูสิ้นสุดลง
แม้ย้ำว่า ไม่รีบ แต่ทรัมป์กำลังเผชิญความกดดันในประเทศให้เร่งเปิดช่องแคบฮอร์มุซที่เป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันและก๊าซ 20% ของทั่วโลก ขณะที่พรรครีพับลิกันของทรัมป์เสี่ยงเผชิญกระแสต่อต้านในการเลือกตั้งกลางเทอมเดือนพ.ย.จากการที่ราคาน้ำมันในอเมริกาพุ่งขึ้นอันเป็นผลจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ
ทั้งนี้ สำนักข่าวทัสนิมและฟาร์สของอิหร่านรายงานว่า ข้อเสนอ 14 ข้อของเตหะรานครอบคลุมถึงการที่อเมริกาถอนกำลังออกจากพื้นที่รอบอิหร่าน ยุติการปิดล้อมทางทะเล คืนทรัพย์สินของอิหร่านที่อายัดไว้ จ่ายค่าชดเชยความเสียหายจากสงคราม ยกเลิกมาตการแซงก์ชัน และยุติสงครามทุกแนวรบที่รวมถึงเลบานอน รวมทั้งยอมรับกลไกใหม่ในการควบคุมช่องแคบฮอร์มุซ
เกี่ยวกับประเด็นหลังสุดนั้น อาลี นิกซาด รองประธานรัฐสภาอิหร่าน ระบุว่า ภายใต้ร่างกฎหมายใหม่ที่อยู่ระหว่างการพิจารณา อิหร่านจะเรียกเก็บค่าผ่านช่องแคบฮอร์มุซ และนำรายได้ 30% ไปอุดหนุนโครงสร้างพื้นฐานทางทหาร ส่วนที่เหลือจะใช้ในการพัฒนาเศรษฐกิจ และย้ำว่า การจัดการช่องแคบฮอร์มุซสำคัญกว่าการมีอาวุธนิวเคลียร์
ก่อนหน้านี้ วอชิงตันยืนกรานว่า จะไม่ยุติสงครามหากไม่มีข้อตกลงที่ห้ามอิหร่านพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งเป็นเหตุผลหลักที่ทรัมป์กล่าวอ้างตอนที่เปิดฉากโจมตีอิหร่านเมื่อวันที่ 28 ก.พ. ทั้งที่กำลังเจรจาโครงการนิวเคลียร์กัน
เจ้าหน้าที่อาวุโสของอิหร่านเผยว่า เตหะรานเชื่อว่า ข้อเสนอล่าสุดในการเลื่อนการเจรจานิวเคลียร์ไปเป็นอันดับสุดท้ายจะช่วยสร้างบรรยากาศที่เอื้ออำนวยต่อการเจรจาและผลักดันข้อตกลงสันติภาพมากขึ้น
ภายใต้ข้อเสนอนี้ สงครามจะยุติลงด้วยการที่อเมริกาและอิสราเอลรับประกันว่า จะไม่โจมตีอิหร่านอีก จากนั้นอิหร่านจะเปิดช่องแคบฮอร์มุซ และอเมริกายุติการปิดล้อมทางทะเล
ขั้นตอนต่อไปคือการเจรจาเพื่อจำกัดโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านแลกกับการยกเลิกมาตรการแซงก์ชัน โดยเตหะรานเรียกร้องให้สหรัฐฯ ยอมรับสิทธิ์ของตนในการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมเพื่อวัตถุประสงค์ด้านพลเรือน แม้อิหร่านตกลงระงับโครงการนิวเคลียร์ก็ตาม