แหล่งข่าวเผย คณะบริหารทรัมป์บอกปัดความพยายามของพวกชาติพันธมิตรในตะวันออกกลางที่ต้องการผลักดันการเจรจาทางการทูตเพื่อยุติสงคราม ขณะที่อิหร่านก็ยืนกรานอเมริกา-อิสราเอลต้องหยุดโจมตีก่อน มิหนำซ้ำทั้งสองฝ่ายยังแสดงจุดยืนแข็งกร้าวกว่าเดิม ตอกย้ำความกังวลของคนทั่วโลกที่ว่าสงครามไม่มีวี่แววจบลงเร็วๆ นี้
การที่อเมริกาโจมตีเกาะคาร์ก ซึ่งเป็นฮับส่งออกน้ำมันหลักของอิหร่านเมื่อคืนวันศุกร์ (13 มี.ค.) เป็นการเน้นย้ำการตัดสินใจของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ในการเดินหน้าปฏิบัติการทางทหาร ขณะที่ทางด้าน โมจตาบา คอเมเนอี ผู้นำสูงสุดของเตหะราน ก็ระบุในการปราศรัยครั้งแรกของเขาเมื่อวันพฤหัสฯ (12) ที่กระทำเป็นลายลักษณ์อักษร ประกาศปิดช่องแคบฮอร์มุซต่อไปเพื่อเพิ่มแรงกดดันทางเศรษฐกิจต่ออเมริกา รวมทั้งขู่ยกระดับการโจมตีประเทศเพื่อนบ้าน
สงครามครั้งนี้มีผู้เสียชีวิตแล้วกว่า 2,000 คน ส่วนใหญ่อยู่ในอิหร่าน ขณะเดียวกันก็ทำให้ซัปพลายน้ำมันโลกเกิดการสะดุดชะงักครั้งใหญ่ที่สุด เนื่องจากช่องแคบฮอร์มุซที่เป็นเส้นทางขนส่งน้ำมัน 1 ใน 5 ของทั่วโลกถูกปิดกั้น
ความพยายามฟื้นช่องทางติดต่อ
แหล่งข่าวสองรายที่ไม่ต้องการเปิดเผยชื่อเล่าว่า โอมาน ซึ่งเป็นตัวกลางการเจรจาระหว่างอิหร่านกับสหรัฐฯมาตั้งแต่ก่อนเกิดสงครามคราวนี้ พยายามอยู่หลายครั้งเพื่อเปิดช่องทางการติดต่อ แต่ทำเนียบขาวแสดงออกชัดเจนว่า ไม่สนใจ
เจ้าหน้าที่อาวุโสคนหนึ่งของทำเนียบขาวยืนยันเรื่องนี้โดยบอกว่า ทรัมป์ปฏิเสธความพยายามในการฟื้นการเจรจา และกำลังมุ่งมั่นเดินหน้ารบต่อเพื่อทำลายศักยภาพทางทหารของอิหร่าน
ในช่วงสัปดาห์แรกของสงคราม ทรัมป์โพสต์บนทรูธโซเชียลว่า ผู้นำและกองทัพอิหร่านถูกบดขยี้อย่างหนักจากการโจมตีของอเมริกาและอิสราเอล และต้องการเจรจา ซึ่งเขาคิดว่า “สายเกินไป!”
อย่างไรก็ดี ทรัมป์ขึ้นชื่อเรื่องเปลี่ยนนโยบายการต่างประเทศปุบปับ ดังนั้น จึงไม่อาจตัดความเป็นไปได้ว่า เขาอาจกำลังหยั่งเชิงเพื่อฟื้นการดำเนินการทางการทูต
กระนั้น เมื่อสอบถามเจ้าหน้าที่อาวุโสคนหนึ่งของทำเนียบขาวเกี่ยวกับเรื่องนี้ ได้รับคำตอบว่า ทรัมป์บอกว่า ว่าที่ผู้นำใหม่ของอิหร่านแสดงท่าทีว่า อยากเจรจาและในที่สุดพวกเขาจะต้องอยากเจรจา แต่สำหรับตอนนี้ปฏิบัติการ “Operation Epic Fury” จะยังคงดำเนินต่อไปอย่างเข้มข้น
ในอีกด้านหนึ่ง แหล่งข่าวในอิหร่านระบุว่า เตหะรานปฏิเสธความพยายามของหลายประเทศที่ผลักดันให้เปิดการเจรจาหยุดยิง ทั้งนี้จนกว่าอเมริกาและอิสราเอลจะยุติการโจมตีทางอากาศ และทำตามข้อเรียกร้องของอิหร่านที่รวมถึงการรับประกันว่า จะไม่มีการโจมตีอิหร่านอีก และจ่ายค่าเสียหายจากสงครามที่วอชิงตันและรัฐยิวก่อขึ้น
แหล่งข่าวด้านความมั่นคงและการทูตสามคนเผยว่า อียิปต์ซึ่งก็มีส่วนร่วมในการเป็นตัวกลางการเจรจาตั้งแต่ช่วงก่อนสงคราม กำลังพยายามฟื้นการติดต่อเช่นเดียวกัน ซึ่งแม้ความพยายามเหล่านี้ดูเหมือนไม่มีความคืบหน้า แต่ก็ช่วยให้ประเทศเพื่อนบ้านที่ได้รับผลกระทบจากการโจมตีของอิหร่านยับยั้งชั่งใจดำเนินการทางทหารในบางส่วน
สองฝ่ายกร้าวกว่าเดิม
ผลกระทบจากสงครามต่อตลาดน้ำมันโลกทำให้อเมริกามีต้นทุนที่ต้องจ่ายเพิ่มขึ้นมาก
เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ และที่ปรึกษาของทรัมป์บางคนเรียกร้องให้ยุติสงครามโดยเร็ว โดยเตือนว่า ราคาน้ำมันที่พุ่งพรวดอาจทำให้พรรครีพับลิกันของทรัมป์มีต้นทุนทางการเมืองสูงขึ้น ขณะที่การเลือกตั้งกลางเทอมใกล้เข้ามา
ในทางกลับกัน ก็มีเจ้าหน้าที่คนอื่นๆ กดดันให้ทรัมป์ทำสงครามต่อเพื่อทำลายโครงการขีปนาวุธและป้องกันไม่ให้เตหะรานสามารถพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์
การที่ทรัมป์ปฏิเสธความพยายามทางการทูตในขณะนี้อาจตีความได้ว่า คณะบริหารสหรัฐฯ ไม่มีแผนยุติสงครามในเร็ววัน
แหล่งข่าวหลายคนเห็นตรงกันว่า ทั้งวอชิงตันและเตหะรานดูเหมือนยินดีเจรจากันน้อยลงกว่าในช่วงวันแรกๆ ของสงคราม ซึ่งเจ้าหน้าที่อาวุโสหลายคนของอเมริกาติดต่อให้โอมานจัดการเจรจาเพื่อผ่อนคลายสถานการณ์การเผชิญหน้า
แหล่งข่าวคนหนึ่งบอกว่า เจ้าหน้าที่ความมั่นระดับสูงของอิหร่านคือ อาลี ลาริจานี และรัฐมนตรีต่างประเทศ อับบาส อารักชี เคยขอให้โอมานเป็นตัวกลางเจรจาหยุดยิงเช่นเดียวกัน โดยอาจมีการหารือกับรองประธานาธิบดีเจดี แวนซ์ของอเมริกา
ทว่า การเจรจาเหล่านั้นทั้งหมดไม่เกิดขึ้นจริง ในทางกลับกัน แหล่งข่าวอาวุโสคนที่สามของอิหร่านบอก ว่า จุดยืนของเตหะรานแข็งกร้าวกว่าเดิม และสำทับว่า สิ่งใดๆ ก็ตามที่เคยเจรจากันมา ถึงตอนนี้ไม่มีความสำคัญอีกต่อไป เนื่องจากกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) เชื่อมั่นอย่างแรงกล้าว่า หากสูญเสียการควบคุมช่องแคบฮอร์มุซ อิหร่านจะแพ้สงคราม ดังนั้น IRGC จะไม่ยอมรับข้อตกลงหยุดยิง การเจรจาหยุดยิง หรือความพยายามทางการทูต และผู้นำทางการเมืองของอิหร่านจะไม่เข้าร่วมการเจรจาดังกล่าว แม้หลายชาติพยายามผลักดันก็ตาม
(ที่มา: รอยเตอร์)