จับตาเลือกตั้ง 69 ส่อเค้าต้องจัดใหม่ทั่วประเทศ ปม "บาร์โค้ด" ทำพิษ "เทพไท เสนพงศ์" อดีต สส. ออกมาโพสต์วิเคราะห์สอดคล้องกับกูรูกฎหมายระดับบรมครูอย่าง "วิษณุ-จรัญ" ชี้เป้าว่าการพิมพ์บาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง อาจขัดรัฐธรรมนูญ มาตรา 85 เพราะทำให้สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ว่าใครโหวตให้ใคร ซึ่งทำลายหลัก "การลงคะแนนโดยลับ" งานนี้สุ่มเสี่ยงสูงมากที่จะซ้ำรอยประวัติศาสตร์ปี 2549 ที่ศาลรัฐธรรมนูญสั่งให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะและต้องจัดใหม่ทั้งหมด
จากกรณี นายวิษณุ เครืองาม อดีตรองนายกรัฐมนตรี พูดถึงประเด็นการพิมพ์บาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้งซึ่งถูกตั้งคำถามถึงความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ กลายเป็นหัวข้อถกเถียงสำคัญ ท่ามกลางความกังวลต่อเสถียรภาพการเมืองหลังการเลือกตั้ง ชี้ การตีความทางกฎหมาย 2 แนวทาง 1.ขัดรัฐธรรมนูญ หากบาร์โค้ดทำให้สืบรู้ตัวผู้ใช้สิทธิและผลโหวตได้ ย่อมกระทบหลักความลับ 2.ไม่ขัดรัฐธรรมนูญ: หากพิจารณาแค่ช่วงเวลาขณะกากบาทในคูหาว่าไม่มีใครเห็น ก็ถือว่าเป็นการลงคะแนนโดยลับแล้ว (อิงบรรทัดฐานคำตัดสินปี 2549)
ส่วนตัวมองว่ามีแนวโน้มไปทาง ขัดรัฐธรรมนูญ เพราะคำว่า "ลับ" ควรเป็นความลับตลอดไป ไม่ใช่แค่ตอนอยู่ในคูหา หากนำบาร์โค้ดไปเทียบต้นขั้วและบัญชีรายชื่อได้ ก็ถือว่าสูญเสียความลับ
หาก กกต. หรือศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าการลงคะแนนครั้งนี้ "ไม่ลับ" อาจนำไปสู่ การจัดเลือกตั้งใหม่ทั้งประเทศ เนื่องจากใช้รูปแบบบัตรเหมือนกันทั่วประเทศ
ประเด็นบาร์โค้ดเป็นเพียงความวุ่นวายระยะสั้น รัฐบาลหน้ายังต้องเผชิญโจทย์ใหญ่ระยะยาว ทั้งรอยร้าวภายในพรรคร่วมรัฐบาล และแรงกดดันจากการแก้ไขรัฐธรรมนูญ
อย่างไรก็ตาม วันนี้ (20 ก.พ.) นายเทพไท เสนพงศ์ อดีต สส.นครศรีธรรมราช ได้ออกมาโพสต์ข้อความ วิเคราะห์ว่า การเลือกตั้งเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 มีความเสี่ยงสูงที่จะถูกตัดสินให้เป็น "โมฆะ" ชี้ ชนวนเหตุหลักมาจากการพิมพ์คิวอาร์โค้ดและบาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้งทั้งสองระบบ อาจทำให้สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ว่าใครลงคะแนนให้ใคร ซึ่งเข้าข่ายขัดต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 85 ที่กำหนดให้การลงคะแนนต้องเป็น "ความลับ" ทั้งนี้ เจ้าตัวได้ระบุข้อความว่า
"ลือกตั้ง69 มีสิทธิ์โมฆะ???
ผมได้เคยแสดงความเห็นเกี่ยวกับ กรณีที่บัตรเลือกตั้งส.ส.ทั้งระบบเขต และระบบบัญชีรายชื่อ ที่มีคิวอาร์โค้ดและบาร์โค้ดลงไปในบัตรเลือกตั้ง ซึ่งอาจทำให้ขัดต่อบทบัญญัติรัฐธรรมนูญ มาตรา 85 ว่าการเลือกตั้งต้องเป็นความลับ มีนักวิเคราะห์การเมืองหลายคน แสดงความคิดเห็นในลักษณะเช่นนี้เหมือนกัน แต่ไม่ได้เป็นที่น่าสนใจ เพราะว่าบุคคลเหล่านี้ไม่ใช่นักกฎหมายอาชีพ หรือไม่ใช่ปรมาจารย์ทางด้านกฏหมาย และไม่ใช่กูรูทางกฎหมาย
แต่เมื่อได้ฟังความคิดเห็นของอาจารย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านกฎหมาย ซึ่งถือว่าเป็นปรมาจารย์ หรือเป็นกูรูทางกฎหมายหลายคนที่มีชื่อเสียง ได้แสดงความคิดเห็นในเรื่องนี้ ผมจึงขออนุญาตยกความคิดเห็นของนักกฎหมายที่ถือว่า เป็นชั้นบรมครู 2 ท่านขึ้นมาอ้างอิงคือ
1.ศาสตราจารย์พิเศษ จรัญ ภักดีธนากุล อดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ได้กล่าวในรายการคมชัดลึก ตอนหนึ่งถึงกรณีบาร์โค้ด และคิวอาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง ปี 2569 ขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่ ท่านพูดว่า “ถ้าพิสูจน์ได้ว่า ทำให้มีการตรวจสอบย้อนหลัง เช็คได้ว่าผู้มาใช้สิทธิ์เลือกตั้งคือใคร ก็แสดงว่าไม่ลับ ผลทำให้การเลือกตั้งครั้งนี้ขัดรัฐธรรมนูญ และใช้บังคับไม่ได้ ผลจะนำไปสู่การเลือกตั้งใหม่ เสียหายแก่ประเทศชาติ”
2.นายวิษณุ เครืองาม อดีตรองนายกรัฐมนตรี ได้กล่าวในการบรรยายที่สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ ตอนหนึ่งว่า “หากถามความเห็นส่วนตัว ซึ่งผมอาจจะผิด ผมเห็นว่า ไม่ลับ เพราะมันสามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ ถ้าจะทำประเด็นสำคัญของเรื่องนี้ มันมีโอกาสรู้ใช่หรือไม่ ถ้าใช่ ก็ไม่ใช่ความลับ คำว่าความลับในรัฐธรรมนูญมาตรา 85 ที่ระบุว่า การเลือกตั้งต้องทำโดยตรงและลับ มันไม่ได้หมายความว่า เป็นความลับตอนไหน แต่มันหมายความว่า ต้องเป็นเป็นความลับตลอดเวลา คือเป็นความลับไปกับโลกนี้เลย ถึงเรียกว่าลับ ถ้าลับแบบหลังจากเลือกไปแล้วอีก2เดือน มาเปิดดูกันได้ แล้วรู้กันว่าใครนั้น ถือว่าได้เลือกตั้งโดยลับไปแล้ว พูดแบบนั้นพูดไม่ได้ เพราะมันรู้ว่าถูกเปิดเผยออกมาแล้ว”
ความคิดเห็นของนักกฎหมายคนสำคัญของประเทศ2คนนี้ น่าจะเป็นเหตุผลที่รับฟังได้ว่า การเลือกตั้งในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 สุ่มเสี่ยงที่จะเป็นโมฆะ ขณะนี้ได้มีผู้ยื่นคำร้องต่อผู้ตรวจการแผ่นดิน เพื่อนำไปสู่ศาลรัฐธรรมนูญ และมีหลายช่องทาง หลายบุคคล หลายหน่วยงาน หลายองค์กร ที่กำลังยื่นให้มีการวินิจฉัยเรื่องนี้ ก็ต้องเรียนว่า การชี้ขาดว่าการเลือกตั้งเป็นโมฆะหรือไม่ เป็นดุลย์พินิจของศาลรัฐธรรมนูญ ซึ่งไม่อยากจะก้าวล่วง หรือไม่อาจก้าวล่วงได้
แต่ในฐานะส่วนตัวเป็นนักวิเคราะห์การเมือง เคยเป็นนักการเมืองมาก่อน เรียนทางด้านกฎหมายมาบ้าง เห็นว่าบรรทัดฐานของศาลรัฐธรรมนูญ เมื่อปี 2549 ได้วินิจฉัยเรื่องการเลือกตั้งเป็นโมฆะ กรณีที่คณะกรรมการเลือกตั้งหรือกกต. จัดการเลือกตั้งหันคูหาออกนอก ทำให้มีบุคคลภายนอกสามารถล่วงรู้ได้ว่า ใช้สิทธิ์ลงคะแนนให้กับใคร จึงมีคำวินิจฉัยว่า การเลือกตั้งไม่เป็นความลับ จึงทำให้ต้องเลือกตั้งใหม่
แต่การเลือกตั้งครั้งนี้ ปี 2569 มีการพิมพ์คิวอาร์โค้ด บาร์โค้ด ลงไปในบัตรเลือกตั้งทุกใบ และสามารถสืบเสาะค้นหาตัวบุคคล และการลงคะแนนได้ ซึ่งแสดงว่าการเลือกตั้งไม่เป็นความลับ ขัดกับรัฐธรรมนูญ มาตรา 85 อย่างชัดเจน
การเลือกตั้งเมื่อปี 2549 อาจจะมีการบ่งบอกถึงการลงคะแนนไม่เป็นความลับ แค่บางหน่วยเลือกตั้ง หรือบางเขต แต่การเลือกตั้งในปี 2569 นี้ ถือว่าเป็นการเลือกตั้งที่ไม่ลับ ทุกบัตรเลือกตั้ง ทุกใบ จึงไม่มีเหตุผลอื่นใดเลย ว่าการเลือกตั้งปี 2569 จะไม่เป็นโมฆะ
จึงยืนยันว่าการเลือกตั้งที่ผ่านมา โอกาสที่จะเป็นโมฆะสูงมาก และเมื่อรวบรวมหรือประมวลความคิดเห็นเกี่ยวกับการเลือกตั้งว่า เป็นความลับหรือไม่ นอกจากความเห็นของ อาจารย์จรัญ ภักดีธนากุล อาจารย์วิษณุ เครืองามแล้ว ยังมีบุคคลที่น่าสนใจอีกหลายคน ที่แสดงความเห็นในเรื่องนี้ในลักษณะว่า การเลือกตั้งเป็นโมฆะ เช่น อาจารย์ธงทอง จันทรางศุ ฯลฯ ในความเห็นส่วนตัว ไม่ได้มีส่วนได้เสียใดๆกับการเลือกตั้งครั้งนี้ แต่ได้แสดงความเห็นในฐานะนักวิเคราะห์การเมือง และเห็นว่าการเลือกตั้งปี 2569 นี้ สุ่มเสี่ยงต่อการโมฆะจริงๆ"